Haftalık çalışma süreniz 45 saati aşıyorsa, aşan her saat için zamlı ücret talep etme hakkınız olabilir. Bu araç, aylık brüt ücretinizi ve haftalık ya da aylık fazla çalışma saatlerinizi girdiğinizde saatlik ücretinizi, yüzde 50 zamlı fazla mesai ücretini ve belirttiğiniz dönem için toplam brüt fazla mesai alacağınızı yaklaşık olarak hesaplar.
Fazla mesai ücreti hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Haftalık çalışma süreniz 45 saati aşıyorsa, aşan her saat için zamlı ücret talep etme hakkınız olabilir. Araç, saatlik ücretinizi bulur, zam oranını uygular ve seçtiğiniz dönem için brüt fazla mesai alacağını, kesintiler sonrası yaklaşık net tutarla birlikte gösterir. Alanları şu sırayla doldurabilirsiniz:
- Aylık brüt ücret: Ücret bordronuzdaki brüt ücreti yazın. Fazla mesai hesabında kural olarak çıplak brüt ücret esas alınır; yemek, yol gibi yan haklar eklenmez. Net ücretinizi biliyorsanız brütten nete maaş hesaplama aracı ile karşılaştırma yapabilirsiniz.
- Sözleşmedeki haftalık çalışma süresi: İş sözleşmenizde haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse bunu belirtin; aradaki saatler farklı bir zam oranıyla hesaplanır.
- Fiili çalışma süresi: Haftada kaç gün, günde kaç saat çalıştığınızı ve kullandığınız ara dinlenme süresini girin. Bu bilgiler puantaj kayıtlarından, giriş-çıkış kartı dökümlerinden, vardiya çizelgelerinden veya iş takip uygulamalarından alınabilir.
- Dönem: Hesaplamak istediğiniz hafta veya ay sayısını yazın. İşten ayrıldıysanız, zamanaşımı nedeniyle en fazla son beş yılı kapsayan dönemi seçmeniz anlamlıdır.
- Sonuç: Araç haftalık fazla çalışma saatini, saatlik ücreti, zamlı saat ücretini, toplam brüt tutarı ve SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi düşülmüş yaklaşık net tutarı gösterir.
Fazla mesai nedir? Hukuki dayanak
Fazla çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir ve bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmalar “fazla sürelerle çalışma” sayılır ve bu saatler için ücret yüzde yirmi beş yükseltilerek ödenir.
Fazla çalışma için işçinin onayının alınması gerekir ve yıllık toplam fazla çalışma süresi 270 saati aşamaz. İşçi dilerse fazla çalışma ücreti yerine, her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışma için ise bir saat on beş dakika serbest zaman kullanabilir. Bu serbest zamanın altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılması gerekir.
Ara dinlenmesi ve günlük çalışma sınırı
Fazla mesai hesabında ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. İş Kanunu’nun 68. maddesine göre ara dinlenmesi; dört saat veya daha kısa süreli çalışmalarda on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar çalışmalarda yarım saat, yedi buçuk saatten fazla çalışmalarda bir saattir. Ayrıca günlük çalışma süresi, denkleştirme uygulansa bile on bir saati aşamaz. Gece çalışmaları ise kural olarak yedi buçuk saati geçemez. Bu sınırlar, hem işçinin sağlığını korumaya hem de fazla mesai hesabında hangi saatlerin dikkate alınacağını belirlemeye yarar; araçta çalışma saatlerini girerken bu kuralları göz önünde bulundurmanız sonucun tutarlılığını artırır.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır? Formül
- Saatlik brüt ücret = Aylık brüt ücret / 225 (uygulamada aylık normal çalışma süresi 225 saat kabul edilir)
- Fazla çalışma saat ücreti = Saatlik brüt ücret × 1,5
- Fazla sürelerle çalışma saat ücreti = Saatlik brüt ücret × 1,25
- Toplam brüt fazla mesai = Saat ücreti × fazla çalışılan saat sayısı
- Net tutar = Brüt − SGK işçi payı (%14) − işsizlik sigortası işçi payı (%1) − gelir vergisi − damga vergisi (binde 7,59)
Gelir vergisi, işçinin yıl içindeki kümülatif matrahına göre 2026 ücret tarifesindeki yüzde 15, 20, 27, 35 ve 40 oranlarından biriyle hesaplanır. Dilim eşikleri 190.000, 400.000, 1.500.000 ve 5.300.000 TL’dir. Asgari ücrete ilişkin vergi istisnalarının güncel uygulaması araçta otomatik olarak dikkate alınır. 2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030,00 TL olduğundan, asgari ücretle çalışan bir işçinin saatlik brüt ücreti 33.030,00 / 225 = 146,80 TL’dir.
Örnek fazla mesai hesaplamaları
Aşağıdaki örnekler yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiş varsayımsal tutarlardır.
| Senaryo | Aylık brüt ücret | Saatlik ücret | Zamlı saat ücreti | Fazla saat | Brüt fazla mesai |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Aylık 10 saat | 45.000,00 TL | 200,00 TL | 300,00 TL | 10 | 3.000,00 TL |
| 2. Asgari ücret, aylık 20 saat | 33.030,00 TL | 146,80 TL | 220,20 TL | 20 | 4.404,00 TL |
| 3. Haftada 6 gün 08.00–19.00 (1 ay) | 45.000,00 TL | 200,00 TL | 300,00 TL | 60 | 18.000,00 TL |
Senaryo 1: 45.000,00 / 225 = 200,00 TL saatlik ücret; 200,00 × 1,5 = 300,00 TL zamlı saat ücreti; 10 saat için 3.000,00 TL brüt fazla mesai hesaplanır.
Senaryo 2 ve net tutar: Asgari ücretle çalışan işçinin 20 saatlik brüt fazla mesai ücreti 4.404,00 TL’dir. Bu tutardan 616,56 TL SGK işçi payı ve 44,04 TL işsizlik sigortası işçi payı düşülür. Kalan 3.743,40 TL üzerinden yüzde 15 gelir vergisi 561,51 TL, brüt tutar üzerinden damga vergisi 33,43 TL hesaplanır ve net tutar 3.148,46 TL olur. Gelir vergisi oranı ve istisnaların uygulanmaması yalnızca örnek için varsayılmıştır.
Senaryo 3: Haftada altı gün 08.00 ile 19.00 arasında çalışan ve günde bir saat ara dinlenmesi kullanan işçinin günlük çalışması 10 saat, haftalık çalışması 60 saattir. 45 saati aşan 15 saat fazla mesaidir. Dört haftalık bir dönemde 60 saat fazla mesai oluşur ve 60 × 300,00 = 18.000,00 TL brüt alacak hesaplanır. Bu çalışma düzeni yıl boyunca sürerse 270 saatlik yıllık sınır aşılır; ancak sınırın aşılması, fiilen çalışılan saatlerin ücretinin istenmesine engel değildir.
Fazla sürelerle çalışma örneği: Sözleşmesinde haftalık 40 saat yazan ve aylık brüt ücreti 36.000,00 TL olan bir işçi haftada 48 saat çalışsın. Saatlik ücret 36.000,00 / 225 = 160,00 TL kabul edildiğinde, 40 ile 45 saat arasındaki 5 saat için 200,00 TL, 45 saati aşan 3 saat için 240,00 TL saat ücreti uygulanır. Dört haftada 4.000,00 + 2.880,00 = 6.880,00 TL brüt alacak oluşur. Sözleşmedeki süreye göre farklı bir bölen kullanılması gerekip gerekmediği somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Hak kazanma şartları ve istisnalar
- Fazla mesai alacağı için haftalık 45 saatin fiilen aşılmış olması gerekir; haftalık hesap esastır.
- Denkleştirme uygulanan işyerlerinde, iki aylık (toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar) denkleştirme dönemi içinde ortalama haftalık süre 45 saati aşmıyorsa, bazı haftalarda 45 saatin aşılması fazla mesai doğurmayabilir.
- İş sözleşmesine fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair hüküm konulabilir. Yargıtay uygulamasında bu tür hükümler yıllık 270 saatle sınırlı olarak geçerli kabul edilmektedir; bu sınırı aşan saatler için ayrıca ücret istenebilir.
- Bordroda fazla mesai ödemesi görünüyorsa ve işçi bordroyu ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, o ay için daha fazla çalışma yapıldığını ispatlamak güçleşebilir.
- Hafta tatili ve ulusal bayram ile genel tatil günlerindeki çalışmalar ayrı alacak kalemleridir. Aynı saatin hem fazla mesai hem tatil ücreti olarak iki kez sayılmaması gerekir. Resmi tatil çalışmaları için ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Zamanaşımı, ispat ve arabuluculuk
Fazla mesai ücreti, ücret niteliğinde bir alacak olduğundan beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı her ayın ücretinin muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı işler; bu nedenle beş yıldan daha eski dönemlere ait alacaklar talep edilemeyebilir. Fazla mesai talebiyle dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmak gerekir. Arabuluculuk süreci kural olarak üç hafta içinde tamamlanır ve zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir.
Fazla mesai yapıldığını ispat yükü kural olarak işçidedir. Puantaj kayıtları, giriş-çıkış kartları, kamera kayıtları, e-posta ve mesaj yazışmaları, iş takip yazılımlarındaki kayıtlar ve tanık beyanları delil olarak kullanılabilir. İşverenin işyerinde çalışma sürelerini gösteren kayıtları tutma yükümlülüğü bulunduğundan, bu kayıtların mahkemece istenmesi de ispat sürecinde önemli bir yol olabilir. Kayıtlar ile tanık beyanları arasında çelişki bulunması halinde deliller birlikte değerlendirilir. Tanık beyanına dayanan hesaplamalarda, işçinin her gün aynı tempoda çalışmasının mümkün olmayacağı düşüncesiyle yargılama sırasında hakkaniyet indirimi yapılabilmektedir.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecek noktalar
- Ara dinlenmesini düşmemek: Günlük çalışma süresi hesaplanırken kullanılan ara dinlenmeleri çıkarılmalıdır.
- Günlük hesap yapmak: Fazla mesai kural olarak haftalık 45 saat üzerinden hesaplanır; günlük 9 saati aşan her saat otomatik olarak fazla mesai sayılmaz.
- Yıllık izin ve rapor haftalarını hesaba katmamak: İşçinin izinli veya raporlu olduğu haftalarda fazla mesai yapılmamış olacağından, bu haftaların hesaplama döneminden çıkarılması gerekir. Aksi halde alacak olduğundan yüksek görünür ve itirazla karşılaşır.
- Giydirilmiş ücret kullanmak: Fazla mesai hesabında kural olarak çıplak brüt ücret esas alınır.
- Ücretin değiştiği dönemleri tek ücretle hesaplamak: Yıllar içinde artan ücretler dikkate alınmazsa sonuç sapar; her dönem kendi ücretiyle hesaplanmalıdır.
- Diğer alacakları ayrı değerlendirmek: Sözleşme sona erdiyse fazla mesai alacağı, kıdem, ihbar ve izin alacaklarıyla birlikte ele alınır. Tüm kalemleri bir arada görmek için işçilik alacakları hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Eryaman ve Etimesgut’ta fazla mesai uyuşmazlıkları
Eryaman ve Etimesgut’taki işyerlerinde, özellikle vardiyalı çalışılan perakende, güvenlik, sağlık, gıda ve hizmet sektörlerinde fazla mesai alacakları sık karşılaşılan uyuşmazlıklardandır. Talep genellikle iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra kıdem ve ihbar tazminatıyla birlikte zorunlu arabuluculuğa götürülür. Anlaşma sağlanamazsa dava, yetkili iş mahkemesinde açılabilir; Eryaman bölgesi Ankara Batı Adliyesi’nin yargı çevresinde yer alır.
Eryaman, Sincan veya Elvankent’te çalışan bir işçinin başvuru öncesinde iş sözleşmesini, ücret bordrolarını, banka hesap dökümünü, vardiya çizelgelerini, giriş-çıkış kayıtlarını ve çalışma saatlerini gösteren yazışmaları bir araya getirmesi yararlıdır. Çalışma saatlerine tanıklık edebilecek iş arkadaşlarının bilgilerinin önceden belirlenmesi de ispat açısından önem taşır. Eryaman bölgesinde bu tür uyuşmazlıklara ilişkin genel bilgiler için iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sonuçların değerlendirilmesi
Bu araçla yapılan hesaplama ve sayfadaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Çalışma düzeni, denkleştirme uygulaması, sözleşme hükümleri ve ispat durumu her somut olayda farklı olabileceğinden gerçek tutar araçtaki sonuçtan farklı çıkabilir. Sorularınız için iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Önce aylık brüt ücret 225’e bölünerek saatlik brüt ücret bulunur. Bu tutar 1,5 ile çarpılarak fazla mesai saat ücreti hesaplanır ve haftalık 45 saati aşan çalışma saatleriyle çarpılır. Örneğin aylık brüt ücreti 45.000,00 TL olan işçinin saatlik ücreti 200,00 TL, bir saatlik fazla mesai ücreti 300,00 TL olur. Brüt tutardan yasal kesintiler düşülerek net tutara ulaşılır.
Asgari ücretlinin 1 saatlik fazla mesai ücreti ne kadar?
2026 yılı brüt asgari ücreti 33.030,00 TL’dir. Bu tutar 225’e bölündüğünde saatlik brüt ücret 146,80 TL olur. Yüzde elli zamla bir saatlik brüt fazla mesai ücreti 220,20 TL’dir. Net tutar ise SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine ve işçinin yıllık vergi matrahına göre değişir; araç bu kesintileri otomatik olarak hesaplar.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
İş Kanunu’na göre yıllık fazla çalışma süresi 270 saati aşamaz ve fazla çalışma için işçinin onayı alınmalıdır. Bu sınırın aşılması işverene idari para cezası uygulanmasına neden olabilir. Ancak sınırı aşan saatlerde fiilen çalışılmışsa, işçinin bu saatlere ait ücret alacağı ortadan kalkmaz; fiilen yapılan tüm fazla çalışmaların zamlı ücreti talep edilebilir.
Fazla mesai ücreti maaşa dahil edilebilir mi?
İş sözleşmesine, fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna ilişkin bir hüküm konulabilir. Yargıtay uygulamasında bu tür hükümler, yıllık 270 saatle sınırlı olarak geçerli kabul edilmektedir. Bu sınırı aşan fazla çalışmalar için ise ayrıca zamlı ücret talep edilebilir. Sonuç, sözleşmenin içeriğine, ücretin seviyesine ve fiili çalışma süresine göre değişebilir. Bu nedenle sözleşmedeki hükmün tam metni hesaplamadan önce incelenmelidir.
Fazla mesai alacağı nasıl ispatlanır?
Fazla mesai ispatında puantaj ve giriş-çıkış kayıtları, işyeri kamera kayıtları, e-posta ve mesaj yazışmaları, iş takip yazılımı kayıtları ile tanık beyanları kullanılabilir. Bordrolarda fazla mesai ödemesi görünüyorsa, bordroların imzalı olup olmadığı ve ihtirazi kayıt bulunup bulunmadığı ispat bakımından önemlidir. Delillerin iş ilişkisi devam ederken veya sona erdikten hemen sonra toplanması yararlıdır.
Fazla mesai alacağında zamanaşımı ne kadar?
Fazla mesai ücreti, ücret niteliğinde olduğu için beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı işler. Bu nedenle beş yıldan eski dönemlere ait fazla mesai alacakları zamanaşımı itirazıyla karşılaşabilir. Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmak gerekir; arabuluculuk sürecinde zamanaşımı işlemez. Sürenin dolmasına az kalmışsa başvurunun geciktirilmemesi önemlidir.
Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
Evet. İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine, yaptığı her bir saat fazla çalışma için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışma için ise bir saat on beş dakika serbest zaman kullanabilir. Bu serbest zamanın altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten herhangi bir kesinti yapılmadan kullandırılması gerekir. Tercih işçiye aittir; işveren tek taraflı olarak dayatamaz.