Eryaman Arabuluculuk Süreci ve Avukat Desteği

Arabuluculuk, tarafların uyuşmazlıklarını mahkemeye taşımadan önce veya yargılama sırasında, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin yardımıyla görüşerek çözmelerini amaçlayan bir yöntemdir. Son yıllarda iş, ticaret, tüketici ve kira uyuşmazlıkları başta olmak üzere pek çok alanda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu hâle getirilmiştir. Eryaman, Etimesgut, Sincan ve Elvankent’te yaşayan ya da faaliyet gösteren kişilerin, bir uyuşmazlıkla karşılaştıklarında arabuluculuğun ne zaman zorunlu olduğunu, sürecin nasıl işlediğini ve bu süreçte avukatın hangi rolü üstlendiğini bilmesi önemlidir. Bu sayfa, arabuluculuk sürecini ve bir tarafı temsil eden avukatın bu süreçteki görevini genel hatlarıyla açıklar.

Arabulucu ile Taraf Vekili Avukat Arasındaki Fark

Arabuluculuk sürecinde iki farklı rol bulunur ve bunların karıştırılmaması gerekir. Arabulucu, Adalet Bakanlığı arabulucular siciline kayıtlı, taraflardan bağımsız ve tarafsız bir üçüncü kişidir. Arabulucu taraflardan hiçbirinin çıkarını gözetmez, hüküm vermez ve bir çözümü taraflara dayatamaz; görevi, tarafların iletişim kurmasını kolaylaştırmak ve görüşmeleri yönetmektir. Arabulucu, aynı uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliğini üstlenemez.

Taraf vekili avukat ise taraflardan birinin hak ve menfaatlerini gözetmek amacıyla sürece katılır. Müvekkilinin hukuki durumunu değerlendirir, talepleri hukuki dayanaklarıyla birlikte hazırlar, teklifleri müvekkiliyle birlikte değerlendirir ve anlaşma metninin hukuken doğru kurulmasına katkı sağlar. Bu sayfada anlatılan avukat desteği, arabuluculuk sürecinde taraflardan birinin vekil olarak temsil edilmesine ilişkindir; arabuluculuk hizmetinin kendisi sicile kayıtlı arabulucular tarafından yürütülür.

Arabuluculuğun Kapsamı ve Türleri

Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile düzenlenmiştir. Kanun, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarına uygulanır. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Boşanma, velayet ve soybağı gibi kamu düzenine ilişkin konular da taraf iradesiyle sonuçlandırılamayan konulardır.

İhtiyari Arabuluculuk

Tarafların kendi istekleriyle başvurdukları arabuluculuk türüdür. Taraflar, dava açmadan önce veya dava görülürken arabulucuya başvurmayı kararlaştırabilir; süreçte kalmak ya da süreci sona erdirmek konusunda serbesttirler. Ortaklık ilişkileri, sözleşme uyuşmazlıkları ve komşuluk ilişkileri gibi pek çok alanda ihtiyari arabuluculuk tercih edilebilir.

Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk

Kanunda sayılan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan davalar, herhangi bir esas incelemesi yapılmaksızın usulden reddedilir. Dava şartı arabuluculuk uygulanan başlıca alanlar şunlardır:

• İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu)
• Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri
• Tüketici hakem heyetlerinin görev alanı dışında kalan tüketici uyuşmazlıkları (6502 sayılı Kanun)
• Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar
• Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar
• Kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar
• Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkına ilişkin uyuşmazlıklar, 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ise dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır.

Arabuluculuğun Temel İlkeleri

HUAK, arabuluculuk sürecini bazı temel ilkelere dayandırır. Bunlardan ilki iradi olmadır: taraflar, dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya katılmak dışında, sürece devam etmek, süreci sona erdirmek veya anlaşmak konusunda serbesttir. İkinci ilke eşitliktir: taraflar, sürecin başlangıcında, yürütülmesinde ve sona ermesinde eşit haklara sahiptir. Üçüncü ilke ise gizliliktir: aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, taraflar ve sürece katılan diğer kişiler, süreç çerçevesinde sunulan veya elde edilen bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür.

Gizlilik ilkesinin önemli bir sonucu, taraflardan birinin arabuluculuk sırasında yaptığı uyuşmazlığın çözümüne ilişkin tekliflerin veya kabul ettiği bir vakıanın, sonradan açılan davada kural olarak delil olarak kullanılamamasıdır. Bu düzenleme, tarafların görüşmelerde daha rahat teklif sunabilmesini amaçlar. Bununla birlikte, sürece hazırlıksız katılmak yerine hangi konuların konuşulacağının ve hangi sınırların gözetileceğinin önceden belirlenmesi faydalı olur.

Yargılama Sırasında Arabuluculuk

Arabuluculuk yalnızca dava öncesinde değil, dava devam ederken de gündeme gelebilir. Taraflar, yargılama sırasında arabulucuya başvurmak konusunda anlaşabilir; mahkeme de tarafları arabuluculuğa başvurmaya teşvik edebilir. Taraflar arabuluculuğa başvurduklarını bildirdiklerinde yargılama belirli bir süre için durdurulabilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa dava, anlaşmanın içeriğine göre sonuçlandırılır; anlaşma sağlanamazsa yargılamaya kaldığı yerden devam edilir.

Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlık

Görüşmelerin verimli geçmesi, büyük ölçüde hazırlık aşamasına bağlıdır. Talep edilecek alacak kalemlerinin ve tutarlarının önceden hesaplanması, bu taleplerin dayanağı olan belgelerin düzenli biçimde bir araya getirilmesi ve karşı tarafın ileri sürebileceği itirazların öngörülmesi bu hazırlığın temel unsurlarıdır. Bunun yanında hangi koşullarda anlaşmanın kabul edilebilir olduğu, ödemenin peşin mi taksitli mi yapılacağı ve vergi ile diğer kesintilerin nasıl değerlendirileceği gibi konuların da önceden düşünülmesi gerekir. Şirketler adına katılımlarda, toplantıya katılacak kişinin anlaşma yapmaya yetkili olduğunu gösteren belgelerin hazır bulundurulması, sürecin gereksiz yere uzamasını önler.

Dava Şartı Arabuluculuk Süreci Adım Adım

1. Uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığı ve hangi adliyede başvuru yapılacağı belirlenir.
2. Başvuru, yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna, büro bulunmayan yerlerde ise bu iş için görevlendirilen birime yapılır; başvuruda taraf bilgileri ve uyuşmazlığın konusu belirtilir.
3. Arabulucu, kural olarak arabulucular listesinden büro tarafından atanır; taraflar ortak bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa bu kişi de görevlendirilebilir.
4. Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder; davet telefon, e-posta veya diğer iletişim araçlarıyla yapılabilir.
5. İlk toplantıda taraflara sürecin işleyişi, gizlilik ve tarafların hakları hakkında bilgi verilir; taraflar sürece devam edip etmeyeceklerine karar verir.
6. Görüşmeler ortak toplantılar veya her bir tarafla ayrı yapılan görüşmeler şeklinde sürdürülür; taraflar teklif ve karşı tekliflerini değerlendirir.
7. Süreç anlaşma, anlaşamama veya taraflardan birinin katılmaması gibi sebeplerle sona erer ve arabulucu tarafından son tutanak düzenlenir.
8. Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi imzalanır; anlaşma sağlanamazsa son tutanak, dava dilekçesine eklenerek dava açılır.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler ve Bilgiler

• Başvuran ve karşı tarafın kimlik, adres ve iletişim bilgileri (şirketlerde ticaret unvanı ve adres)
• Uyuşmazlığın konusunu kısaca açıklayan bilgi
• Taraf vekille temsil ediliyorsa vekâletname
• Talebin dayanağı olan belgeler (iş sözleşmesi, bordrolar, fatura, kira sözleşmesi, tapu kaydı gibi)
• Şirketler adına katılımda yetki belgesi veya imza sirküleri
• Hesaplama içeren taleplerde, talep edilen kalemlerin dökümü

Süreler ve Zamanaşımı

Dava şartı arabuluculukta arabulucu, kanunda uyuşmazlık türüne göre öngörülen süre içinde süreci sonuçlandırmak zorundadır. Örneğin iş uyuşmazlıklarında bu süre, arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren üç haftadır ve zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Diğer uyuşmazlık türleri için de kanunda haftalarla ifade edilen azami süreler ve sınırlı uzatma imkânları öngörülmüştür. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu düzenleme, arabuluculuk sürecinin tarafların hak kaybına uğramasına neden olmasını önlemeyi amaçlar. İşe iade gibi kısa süreli taleplerde ise arabulucuya başvuru süresinin kendisi de ayrıca hesaplanmalıdır. Sürelerin takvime uyarlanmasında hukuki süre hesaplama aracından yararlanılabilir.

Anlaşma Belgesi ve Hukuki Sonuçları

Arabuluculuk sonunda varılan anlaşmanın belgeye bağlanması hâlinde taraflar, bu anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilir. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Bu durum, taraflarının avukatla temsil edildiği süreçlerde anlaşmanın uygulanabilirliği bakımından önemli bir sonuç doğurur. Dava şartı arabuluculukta anlaşmaya varılan hususlar hakkında taraflar daha sonra dava açamaz. Bu nedenle anlaşma belgesinin içeriğinin, hangi alacak kalemlerini kapsadığının ve ödeme koşullarının açık biçimde yazılması büyük önem taşır.

İlk Toplantıya Katılmamanın Sonuçları

Dava şartı arabuluculukta taraflardan biri geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmazsa ve bu nedenle süreç sona ererse, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu sonuç, ilk toplantıya katılımın hem davacı hem de davalı taraf için ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Anlaşma Sağlanamazsa Ne Olur?

Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması, tarafların hak arama imkânını ortadan kaldırmaz. Arabulucunun düzenlediği son tutanakta sürecin anlaşmazlıkla sona erdiği belirtilir ve bu tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneği, açılacak dava dilekçesine eklenir. Mahkeme, dava şartının yerine getirilip getirilmediğini bu tutanak üzerinden denetler. Davada ileri sürülecek taleplerin, arabuluculuk başvurusunda belirtilen uyuşmazlık konusuyla uyumlu olması da önemlidir; başvuruda yer almayan bir talep için ayrıca arabuluculuk şartının yerine getirilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk Bürosu: Eryaman ve Etimesgut Pratiği

Dava şartı arabuluculuk başvurusu, kural olarak uyuşmazlık için dava açılması hâlinde yetkili olacak mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Eryaman ve Etimesgut, Ankara Batı Adliyesi’nin yargı çevresinde bulunduğundan, örneğin kiralananın bu bölgede bulunduğu kira uyuşmazlıklarında veya işçinin bu bölgede çalıştığı iş uyuşmazlıklarında başvuru çoğunlukla Ankara Batı Adliyesi’ndeki arabuluculuk bürosu üzerinden yürür. Yetki konusunda birden fazla seçenek bulunan uyuşmazlıklarda ise başvurunun hangi adliyeye yapılacağı, ileride açılacak davanın yetkili mahkemesi de dikkate alınarak belirlenmelidir. Toplantılar, arabulucunun belirlediği yerde veya tarafların uygun bulması hâlinde uzaktan iletişim araçlarıyla yapılabilir.

Uyuşmazlık Türlerine Göre Karşılaştırma

Uyuşmazlık	Dayanak	Not
İşçi-işveren alacakları ve işe iade	7036 sayılı Kanun	Arabulucu süresi 3 hafta, zorunlu hâlde en fazla 1 hafta uzatma
Ticari para alacakları ve tazminat	Türk Ticaret Kanunu	Konusu bir miktar para olan taleplerde dava şartı
Tüketici uyuşmazlıkları	6502 sayılı Kanun	Hakem heyeti görev alanındaki uyuşmazlıklar hariç
Kira uyuşmazlıkları	6325 sayılı Kanun	1 Eylül 2023’ten itibaren dava şartı
Ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı	6325 sayılı Kanun	1 Eylül 2023’ten itibaren dava şartı
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı	7036 sayılı Kanun	Dava şartı arabuluculuk uygulanmaz

Arabuluculuk Ücreti ve Masraflar

Arabuluculuk ücreti, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir. Dava şartı arabuluculukta taraflar ilk toplantıda anlaşamazsa, kanunda belirtilen süreye ilişkin arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve sonradan açılan davada yargılama giderlerinden sayılır. Taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Tahmini ücret için arabuluculuk ücreti hesaplama aracını kullanabilirsiniz. İşçilik alacaklarına ilişkin görüşmelerde talep kalemlerinin önceden hesaplanması için kıdem tazminatı hesaplama ve işçilik alacakları hesaplama araçları fikir verebilir. Taraf vekili avukatın ücreti ise arabulucu ücretinden ayrıdır ve avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeye göre belirlenir.

Arabuluculukta Avukat Desteği Neleri Kapsar?

Arabuluculuk sürecinde taraf vekili olarak avukat desteği; uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığının ve yetkili büronun belirlenmesi, başvurunun yapılması, talep edilecek kalemlerin hukuki dayanaklarıyla birlikte hesaplanması, belgelerin hazırlanması, toplantılara katılım, karşı tarafın tekliflerinin hukuki sonuçlarıyla birlikte müvekkile açıklanması ve anlaşma belgesinin içeriğinin incelenmesini kapsayabilir. Anlaşma sağlanamaması hâlinde dava dilekçesinin hazırlanması ve yargılamanın takibi de bu desteğin devamı niteliğindedir. Karar her zaman müvekkile aittir; avukat, müvekkilinin bilgilendirilmiş bir tercih yapabilmesi için hukuki çerçeveyi ortaya koyar. Eryaman ve çevresindeki uyuşmazlıklar için iş ilişkisinden doğan talepler hakkında iş hukuku, kira uyuşmazlıkları hakkında ise kira ve tahliye sayfalarına da göz atabilirsiniz.

Kapanış Notu

Bu sayfadaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; uyuşmazlık türlerine göre süreler ve usul kuralları farklılık gösterebilir ve mevzuat zaman içinde değişebilir. Av. Dilek Erdoğan, arabuluculuk sürecinde taraf vekili olarak temsil desteği sunar. Eryaman’daki büronun adres ve iletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk zorunlu mu?

Arabuluculuk her uyuşmazlık için zorunlu değildir. İşçi-işveren alacakları ve işe iade, ticari para alacakları, tüketici uyuşmazlıklarının bir kısmı, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları gibi kanunda sayılan alanlarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu alanlar dışında taraflar, isterlerse ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurabilir. Arabuluculuk şartı bulunan bir uyuşmazlıkta doğrudan açılan dava usulden reddedilir.

Arabuluculuk başvurusu nereye yapılır?

Dava şartı arabuluculuk başvurusu, kural olarak uyuşmazlık için dava açılması hâlinde yetkili olacak mahkemenin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde bu iş için görevlendirilen birime başvurulur. Başvuru şahsen veya vekil aracılığıyla yapılabilir. Eryaman ve Etimesgut, Ankara Batı Adliyesi’nin yargı çevresinde olduğundan bu bölgedeki uyuşmazlıklarda başvurular çoğunlukla bu adliyedeki büro üzerinden yürür.

Arabuluculuk toplantısına gitmezsem ne olur?

Dava şartı arabuluculukta geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, süreç bu nedenle sona ererse sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle davet alındığında toplantıya bizzat veya vekil aracılığıyla katılınması ya da mazeretin arabulucuya zamanında bildirilmesi önemlidir.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Dava şartı arabuluculukta taraflar ilk toplantıda anlaşamazsa, kanunda belirtilen süreye ilişkin arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve daha sonra açılan davada yargılama giderlerine eklenir. Taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Ücretin miktarı, her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir. Taraf vekili avukatın ücreti ise bundan ayrıdır.

Arabuluculukta avukat ile gitmek zorunlu mu?

Arabuluculuk görüşmelerine avukatla katılmak zorunlu değildir; taraflar sürece bizzat katılabilir. Bununla birlikte taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Ayrıca anlaşmaya varılan hususlar hakkında sonradan dava açılamadığından, talep kalemlerinin ve anlaşma metninin hukuki sonuçlarının önceden değerlendirilmesi taraflar açısından önem taşır.

Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?

Dava şartı arabuluculukta arabulucunun süreci sonuçlandırması gereken azami süreler kanunda uyuşmazlık türüne göre ayrı ayrı belirlenmiştir. Örneğin iş uyuşmazlıklarında bu süre, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç haftadır ve zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Uygulamada süreç, tarafların toplantılara katılımı ve görüşmelerin seyrine göre bu sürelerden daha kısa sürede de sona erebilir.

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa dava açılabilir mi?

Dava şartı arabuluculukta anlaşmaya varılan hususlar hakkında taraflar daha sonra dava açamaz. Bu nedenle anlaşma belgesinde hangi alacak kalemlerinin kapsandığı, ödeme tutarı, vadesi ve ödeme şeklinin açıkça yazılması önemlidir. Anlaşma belgesine konu edilmeyen talepler bakımından ise ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Anlaşmaya uyulmaması hâlinde, şartları taşıyan anlaşma belgesi icra takibine konu edilebilir.

Arabulucu ile avukat aynı kişi olabilir mi?

Bir uyuşmazlıkta arabuluculuk yapan kişi, aynı uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliğini üstlenemez. Arabulucu tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişi olarak görüşmeleri yönetir; taraf vekili avukat ise müvekkilinin hak ve menfaatlerini gözetir. Bu iki rol birbirinden ayrıdır. Arabulucu, taraflara hukuki tavsiyede bulunmaz ve bir çözümü dayatamaz; tarafların kendi çözümlerini bulmalarına yardımcı olur.