Arabuluculuk ücreti hesaplama aracı, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak arabulucuya ödenecek tahmini ücreti gösterir. Uyuşmazlık türünü, taraf sayısını ve anlaşma tutarını girdiğinizde araç; anlaşma veya anlaşmama hâline göre ücreti ve tarafların payını hesaplar. İş, ticari, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında arabuluculuğa başvurmadan önce maliyeti görmek için kullanılabilir.
Arabuluculuk ücreti hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Araç, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ni esas alarak arabulucuya ödenecek tahmini ücreti ve tarafların payını gösterir. Hesaplamaya başlamadan önce uyuşmazlığın türünü, taraf sayısını ve görüşmeler sonunda üzerinde anlaşılan veya talep edilen tutarı belirlemeniz yeterlidir. Alanları şu sırayla doldurabilirsiniz:
- Uyuşmazlık türünü seçin. İş, ticari, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi veya diğer uyuşmazlık türlerinden uygun olanı seçin. Tarifede asgari ücret ve saatlik ücretler uyuşmazlık türüne göre farklılaşır.
- Sonucu belirtin. Görüşmeler anlaşmayla mı yoksa anlaşmamayla mı sonuçlandığını seçin. Hesaplama yöntemi bu seçime göre değişir.
- Anlaşma tutarını girin. Anlaşma hâlinde, anlaşma belgesinde yazan toplam tutarı girin. Bu tutar, uyuşmazlık konusu alacak kalemlerinin toplamıdır.
- Taraf sayısını girin. Taraf sayısı arttıkça tarifede ücrete ilişkin farklı hükümler uygulanabilir. Birden fazla işçinin veya kiracının bulunduğu dosyalarda bu alana özellikle dikkat edin.
- Sonucu inceleyin. Araç toplam arabulucu ücretini ve aksine anlaşma yoksa her bir tarafa düşen payı gösterir. Tarifedeki güncel dilimler ve asgari tutarlar araçta otomatik uygulanır.
Hesaplama için gerekli bilgiler genellikle arabuluculuk bürosunun gönderdiği davet yazısından, görüşme tutanaklarından ve anlaşma belgesinden alınır. Henüz başvuru yapılmadıysa, talep edilecek alacak tutarı iş uyuşmazlıklarında bordro ve SGK hizmet dökümünden, kira uyuşmazlıklarında ise kira sözleşmesi ve ödeme dekontlarından belirlenebilir.
Arabuluculuk ve arabuluculuk ücreti nedir?
Arabuluculuk, tarafların tarafsız ve bağımsız bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlıklarını mahkemeye gitmeden çözmeye çalıştıkları bir yöntemdir. Hukuki dayanağı 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’dur. Arabulucu taraflara çözüm dayatmaz; görüşmeleri yönetir, tarafların birbirini anlamasına ve kendi çözümlerini üretmelerine yardımcı olur.
Arabulucunun ücreti, taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir; kararlaştırılmamışsa her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uygulanır. Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda ise tarife hükümleri doğrudan belirleyicidir. Arabulucuya ödenecek ücret, avukatlık ücretinden ve dava masraflarından ayrı bir kalemdir.
Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur?
- İşçi ve işveren arasındaki kanun, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talepleri,
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkındaki ticari davalar,
- Kanunda belirlenen değerin üzerindeki tüketici uyuşmazlıkları,
- Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar,
- Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar,
- Kat mülkiyeti ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlarla ilgili rücu davaları ise zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Kapsamdaki davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Arabuluculuk ücreti nasıl hesaplanır?
- Anlaşma hâli: Anlaşma bedeli, tarifedeki nispi dilimlere göre hesaplanır. Bulunan tutar, uyuşmazlık türü için öngörülen asgari ücretin altında kalırsa asgari ücret ödenir.
- Anlaşmama hâli: Zorunlu arabuluculukta taraflar anlaşamazsa tarifede belirlenen süre için saatlik ücret esas alınır ve bu ücret kural olarak Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ödenen tutar, daha sonra açılan davada yargılama giderlerine eklenir.
- Konusu para olmayan uyuşmazlıklar: Saatlik ücret ve görüşme süresi dikkate alınır.
- Taraf sayısı: Taraf sayısı arttıkça tarifede ücrete ilişkin farklı hükümler uygulanabilir.
- Ödeme payı: Taraflar aksini kararlaştırmadıkça ücret taraflar arasında eşit bölünür.
Tarifedeki nispi dilimler kademelidir; yani anlaşma bedelinin farklı kısımlarına farklı oranlar uygulanabilir ve sonuçlar toplanır. Dilim oranları ile asgari tutarlar her yıl yeniden belirlendiğinden güncel değerler araçta otomatik uygulanır.
Örnek arabuluculuk ücreti hesaplamaları
Aşağıdaki rakamlar yalnızca örnektir. Anlatımı sadeleştirmek için tüm anlaşma bedeline tek bir oran olarak yüzde 6 uygulandığı yalnızca örnek için varsayılmıştır; gerçek hesapta tarifenin kademeli dilimleri ve uyuşmazlık türüne göre asgari ücret araçta uygulanır.
| Senaryo | Anlaşma bedeli | Nispi hesap (%6, varsayım) | Tarafların payı |
|---|---|---|---|
| İşçilik alacağında anlaşma | 200.000,00 TL | 12.000,00 TL | 6.000,00 TL / 6.000,00 TL |
| Ticari alacakta anlaşma | 500.000,00 TL | 30.000,00 TL | 15.000,00 TL / 15.000,00 TL |
| Düşük tutarlı kira alacağında anlaşma | 20.000,00 TL | 1.200,00 TL | Asgari ücretin altında kalırsa asgari ücret uygulanır |
İlk senaryoda 200.000 TL’lik anlaşma bedeline varsayılan oran uygulandığında ücret 12.000 TL olur ve taraflar aksini kararlaştırmadıysa her biri 6.000 TL öder. İkinci senaryoda ücret 30.000 TL’dir; gerçek tarifede kademeli dilimler nedeniyle yüksek tutarlarda etkin oran genellikle düşer. Üçüncü senaryoda nispi hesapla bulunan 1.200 TL, uyuşmazlık türü için tarifede öngörülen asgari ücretin altında kalırsa asgari ücret ödenir. Taraflar anlaşamazsa ise zorunlu arabuluculukta tarifede belirlenen ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.
Arabulucu ücreti ile diğer giderlerin farkı
Arabuluculuk sürecinde ortaya çıkabilecek giderler birbirine karıştırılmamalıdır. Arabulucu ücreti, arabulucunun yürüttüğü görüşmelerin karşılığıdır ve tarifeye veya taraflar arasındaki anlaşmaya göre belirlenir. Taraflardan birinin avukatla temsil edilmesi hâlinde avukatlık ücreti ise avukat ile müvekkili arasındaki sözleşmeye bağlıdır ve arabulucu ücretinden ayrıdır. Görüşmeler için yapılan yazışma, tebligat veya toplantı yeri gibi giderlerin nasıl karşılanacağı da ayrıca kararlaştırılabilir. Anlaşma sağlanamaz ve dava açılırsa, zorunlu arabuluculukta Bakanlıkça ödenen ücret yargılama giderleri arasında yer alır ve dava sonunda haksız çıkan tarafa yüklenebilir.
İşçilik alacaklarına ilişkin anlaşmalarda ise anlaşma belgesinin hangi alacak kalemlerini kapsadığının tek tek yazılması özellikle önemlidir. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve ücret alacakları gibi kalemlerden hangilerinin anlaşmaya dahil edildiği belgede gösterilmezse, ileride aynı ilişkiden doğan başka bir talebin ileri sürülüp sürülemeyeceği tartışma konusu olabilir.
Arabuluculuk süreci ve süreler
Zorunlu arabuluculukta başvuru, uyuşmazlık konusunda yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro listeden bir arabulucu görevlendirir; arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder ve görüşmeler tarafların birlikte veya ayrı ayrı katılımıyla, yüz yüze ya da uygun hâllerde elektronik ortamda yürütülür.
- Genel kural olarak arabulucu, başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. İş uyuşmazlıklarında da aynı süreler uygulanır.
- Ticari uyuşmazlıklarda süre altı haftadır ve zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.
- Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
- İşe iade taleplerinde arabulucuya fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurulmalıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılabilir.
- Anlaşmama hâlinde son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir.
Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhine gerek olmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Diğer hâllerde anlaşma belgesinin icra edilebilirliği için mahkemeden şerh alınması gerekebilir. Anlaşmaya uyulmazsa bu belgeyle doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Gizlilik ve beyanların kullanılması
6325 sayılı Kanun, arabuluculuk görüşmelerinde gizliliği temel ilkelerden biri olarak düzenler. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça arabulucu, taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler, süreç kapsamında sunulan veya elde edilen bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür. Tarafların görüşmeler sırasında yaptıkları anlaşma önerileri veya bir vakıayı kabul eden beyanları, sonradan açılan davada kural olarak delil olarak kullanılamaz. Bu kural, tarafların sonuç alma kaygısıyla daha açık konuşabilmesini amaçlar.
İhtiyari arabuluculuk ve dava sırasında arabuluculuk
Zorunlu arabuluculuk kapsamında olmayan uyuşmazlıklarda da taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda arabulucuya başvurabilir. Bu ihtiyari arabuluculukta ücret ve süreç büyük ölçüde tarafların anlaşmasına göre belirlenir; ücret kararlaştırılmamışsa tarife uygulanır. Dava açıldıktan sonra da taraflar arabulucuya başvurmayı kararlaştırabilir ve mahkeme tarafları arabuluculuğa teşvik edebilir. Bu durumda dava süreci ile arabuluculuk görüşmelerinin birbirini nasıl etkileyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Görüşmeye hazırlık için kontrol listesi
- Uyuşmazlığa ilişkin sözleşme, bordro, hizmet dökümü, kira sözleşmesi, fatura ve dekontları bir araya getirin.
- Talep edeceğiniz her alacak kalemini ayrı ayrı hesaplayın ve toplam tutarı belirleyin.
- Kabul edebileceğiniz en düşük veya ödeyebileceğiniz en yüksek tutarı önceden düşünün.
- Ödeme takvimi, taksit ve faiz konusundaki tercihlerinizi netleştirin.
- Arabulucu ücretinin paylaşımına ilişkin beklentinizi belirleyin.
Görüşmeler sırasında taraflar, ilk toplantıda tüm talepleri karşılıklı olarak masaya koyar; sonraki toplantılarda ise ödeme koşulları ve tutar üzerinde uzlaşma aranır. Hazırlıklı gelinmesi, toplantı sayısını ve dolayısıyla saatlik ücretin uygulandığı durumlarda toplam arabulucu ücretini de azaltabilir.
Arabuluculukta sık yapılan hatalar
- İlk toplantıya mazeretsiz katılmamak: Zorunlu arabuluculukta ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez.
- Talep edilecek tutarı önceden hesaplamadan görüşmeye girmek ve gerçekçi olmayan bir rakam üzerinde ısrar etmek.
- Anlaşma belgesinde ödeme tarihini, taksitleri, ödeme yapılmazsa doğacak sonuçları ve hangi alacak kalemlerinin kapsandığını açıkça yazmamak.
- Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açmak; bu durumda dava usulden reddedilir.
- Arabulucu ücretinin paylaşımını görüşmelerin başında konuşmamak.
Arabuluculuğa konu alacağın tutarını önceden görmek için iş uyuşmazlıklarında kıdem tazminatı hesaplama ve işçilik alacakları hesaplama araçlarını, kira uyuşmazlıklarında ise kira alacağı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Anlaşma sağlanamazsa dava aşamasında ödenecek harçları görmek için dava harcı hesaplama aracı yol gösterir.
Eryaman, Etimesgut ve Ankara’da arabuluculuk başvurusu
Zorunlu arabuluculuk başvuruları, uyuşmazlıkta yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Eryaman, Etimesgut ve Sincan bölgesindeki uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme bu bölgedeyse başvuru Ankara Batı Adliyesi’ne yapılır; ancak yetki kuralları somut olaya göre farklı bir adliyeyi işaret edebilir. Örneğin iş uyuşmazlıklarında davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer, taşınmaz kirasına ilişkin bazı uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer belirleyici olabilir.
Eryaman bölgesindeki işçi, işveren, kiracı ve kiraya verenlerin başvuru öncesinde talep edecekleri tutarı netleştirmeleri, görüşmelerin verimli geçmesine katkı sağlar. Başvuru için genellikle kimlik bilgileri, karşı tarafın adres ve iletişim bilgileri, uyuşmazlığa ilişkin sözleşme, bordro, SGK hizmet dökümü, kira sözleşmesi veya ödeme dekontları gibi belgeler gerekir. Arabuluculuk süreci hakkında genel bilgi için arabuluculuk sayfamızı inceleyebilir, Eryaman’daki büroya ait adres ve ulaşım bilgilerine iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
Not: Bu sayfadaki açıklamalar ve hesaplama sonuçları genel bilgilendirme amaçlıdır. Uyuşmazlık türü, taraf sayısı, görüşme süresi, güncel tarife değerleri ve tarafların ücret anlaşmasına göre somut olayda arabulucu ücreti farklılık gösterebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Taraflar aksini kararlaştırmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit olarak karşılanır. Zorunlu arabuluculukta taraflar anlaşamazsa, tarifede belirlenen süre kadar ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir ve bu tutar daha sonra açılan davada yargılama giderlerine eklenir. Böylece davayı kaybeden taraf, sonuçta bu ücreti de üstlenmiş olur. Anlaşma hâlinde paylaşım anlaşma belgesinde ayrıca düzenlenebilir ve bu düzenleme taraflar arasında geçerli olur.
Anlaşma olursa arabulucu ücreti nasıl hesaplanır?
Anlaşma hâlinde ücret, tarifedeki kademeli dilimlere göre anlaşma bedeli üzerinden nispi olarak hesaplanır. Bulunan tutar, uyuşmazlık türü için tarifede öngörülen asgari ücretin altında kalırsa asgari ücret ödenir. Konusu para olmayan veya parayla değerlendirilemeyen uyuşmazlıklarda ise saatlik ücret esas alınır. Güncel tarife değerleri her yıl yeniden belirlendiğinden araçta otomatik uygulanır; taraflar ayrıca farklı bir ücret de kararlaştırabilir.
Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunludur?
İşçi ve işveren arasındaki alacak, tazminat ve işe iade talepleri, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklar, belirli değerin üzerindeki tüketici uyuşmazlıkları, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkına ilişkin uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. Bu davalarda önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
Arabuluculukta anlaşma belgesi ne işe yarar?
Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca şerh almaya gerek olmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Bu durumda anlaşmaya uyulmazsa dava açmadan doğrudan icra takibi başlatılabilir. Taraflar avukatla temsil edilmiyorsa belgenin icra edilebilirliği için mahkemeden şerh alınması gerekebilir. Belgede ödeme takvimi, tutarlar ve kapsanan alacak kalemlerinin açıkça yazılması önemlidir.
Arabuluculuk görüşmesine katılmazsam ne olur?
Zorunlu arabuluculukta ilk toplantıya geçerli bir mazeret göstermeden katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle davet yazısındaki tarih ve saatin takip edilmesi, katılım mümkün değilse mazeretin belgeleriyle birlikte arabulucuya zamanında bildirilmesi gerekir.
Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?
Genel kural olarak arabulucu, başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır ve bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. İş ve kira uyuşmazlıkları bu kurala tabidir. Ticari uyuşmazlıklarda ise süre altı haftadır ve en fazla iki hafta uzatılabilir. Süreç boyunca zamanaşımı durur, hak düşürücü süreler işlemez.
Anlaşamazsak arabulucu ücretini ödemek zorunda mıyız?
Zorunlu arabuluculukta taraflar anlaşamazsa, tarifede belirlenen süre için arabulucu ücreti kural olarak Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; bu nedenle taraflar o aşamada ücret ödemez. Ancak bu tutar, sonradan dava açılırsa yargılama giderlerine eklenir ve dava sonunda haksız çıkan taraftan alınabilir. İhtiyari arabuluculukta ise ücret, taraflar arasındaki anlaşmaya göre ödenir; anlaşma yoksa tarife uygulanır.