Davaya başlarken daha düşük bir değer gösterdiyseniz ve bilirkişi raporundan sonra talebinizi artırmak istiyorsanız, artırılan kısım için ek harç yatırmanız gerekir. Bu araç, ilk dava değerini ve ıslah sonrası yeni değeri girdiğinizde aradaki fark üzerinden hesaplanan nispi harcı ve dava açılış aşamasına benzer şekilde peşin yatırılacak tamamlama harcını gösterir.
Islah harcı hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Davaya daha düşük bir değerle başlayıp bilirkişi raporu veya tahkikat sonucunda talebinizi artırdığınızda, artırılan kısım için harç tamamlamanız gerekir. Araç, bu tamamlama harcını birkaç temel bilgiyle hesaplar:
- İlk dava değeri: Dava dilekçesinde gösterdiğiniz ve harcını yatırdığınız tutarı girin. Bu tutarı dava dilekçesinin “değer” bölümünden veya dava açılırken alınan harç makbuzundan kontrol edebilirsiniz.
- Islah sonrası yeni değer: Islah dilekçesiyle ulaşmak istediğiniz toplam talep tutarını yazın. Bu rakam çoğunlukla bilirkişi raporunun sonuç bölümünde hesaplanan alacak tutarıdır. Rapor birden fazla seçenekli hesap içeriyorsa hangi seçeneği esas aldığınızı netleştirmeniz gerekir.
- Önceki artırımlar: Daha önce belirsiz alacak davasında talep artırımı yaptıysanız, bu artırımla ulaşılan değeri ilk değer olarak kabul edin; araç yalnızca yeni farkı hesaplar.
- Sonuç: Araç artış tutarını, bu tutarın binde 68,31’i olan nispi harcı, ıslah sırasında yatırılacak dörtte birlik peşin kısmı ve karar aşamasında dikkate alınacak kalan kısmı ayrı ayrı gösterir.
Islah nedir? Hukuki dayanak
Islah, taraflardan birinin usule ilişkin olarak yaptığı bir işlemi kısmen veya tamamen düzeltmesidir ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ila 182. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Islah için karşı tarafın veya mahkemenin onayı gerekmez; ancak aynı davada taraflar yalnızca bir kez ıslah yapabilir. Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir; tahkikatın tamamlanmasından sonra, örneğin sözlü yargılama aşamasında veya istinaf incelemesinde ıslah yapılamaz.
Islah iki şekilde yapılabilir. Tamamen ıslahta taraf, davayı baştan itibaren yeniden düzenler. Kısmen ıslahta ise yalnızca belirli işlemler, örneğin talep miktarı veya dayanılan vakıalar düzeltilir. Harç bakımından önemli olan, ıslah sonucunda para ile ölçülebilen talebin artıp artmadığıdır.
Islahın uygulamada en sık rastlanan örneği, kısmi dava olarak açılan bir alacak davasında bilirkişi raporu alındıktan sonra talep miktarının artırılmasıdır. Belirsiz alacak davasında ise alacak miktarı karşı tarafın bilgi ve belgeleri ya da tahkikat sonucunda belirlendiğinde, ıslaha gerek kalmadan talep artırılabilir. Her iki durumda da artırılan tutar üzerinden harç tamamlanır.
Islah harcı nasıl hesaplanır? Formül
Hesaplama, dava açılırken uygulanan nispi harç kuralının yalnızca artış tutarına uygulanmasından ibarettir:
- Artış tutarı = Islah sonrası dava değeri − İlk dava değeri
- Nispi harç = Artış tutarı × binde 68,31
- Islah sırasında yatırılacak harç = Nispi harç / 4
- Karar aşamasında dikkate alınacak kısım = Nispi harç − Yatırılan harç
Islah için ayrıca başvurma harcı ödenmez; çünkü dava zaten açılmıştır. Bununla birlikte ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliği ve ıslah nedeniyle yapılacak yeni işlemler için mahkeme gider avansı isteyebilir. Ayrıca ıslah eden taraf, ıslah nedeniyle geçersiz hale gelen işlemler sebebiyle karşı tarafın uğradığı yargılama giderlerini ödemekle yükümlü tutulabilir.
Örnek ıslah harcı hesaplamaları
Aşağıdaki tutarlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiş örneklerdir.
| Senaryo | İlk değer | Yeni değer | Artış | Nispi harç | Yatırılacak (1/4) | Kalan (3/4) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Alacak davası | 100.000,00 TL | 300.000,00 TL | 200.000,00 TL | 13.662,00 TL | 3.415,50 TL | 10.246,50 TL |
| 2. İşçilik alacağı | 40.000,00 TL | 180.000,00 TL | 140.000,00 TL | 9.563,40 TL | 2.390,85 TL | 7.172,55 TL |
| 3. Tazminat davası | 20.000,00 TL | 420.000,00 TL | 400.000,00 TL | 27.324,00 TL | 6.831,00 TL | 20.493,00 TL |
Senaryo 1: 100.000,00 TL değerle açılan bir alacak davasında bilirkişi alacağı 300.000,00 TL olarak hesaplamıştır. 200.000,00 × 0,06831 = 13.662,00 TL nispi harç bulunur ve dörtte biri olan 3.415,50 TL ıslah dilekçesiyle birlikte yatırılır.
Senaryo 2: Kıdem, ihbar ve fazla mesai alacakları için 40.000,00 TL ile açılan belirsiz alacak davasında, bilirkişi toplam alacağı 180.000,00 TL bulmuştur. Davacı talep artırımıyla değeri 180.000,00 TL’ye çıkarırsa, 140.000,00 TL’lik artış için 2.390,85 TL harç yatırır. Talep tutarını önceden görmek için işçilik alacakları hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Senaryo 3: Trafik kazasından doğan bir tazminat davası 20.000,00 TL ile açılmış, aktüerya raporu sonrası talep 420.000,00 TL’ye çıkarılmıştır. 400.000,00 TL artış için 6.831,00 TL tamamlama harcı yatırılır. Bu örnek, düşük bir başlangıç değeriyle açılan davalarda ıslah aşamasında ödenecek harcın, dava açılırken ödenen harçtan çok daha yüksek olabileceğini gösterir; bütçe planlamasında bu aşamanın da hesaba katılması gerekir.
Kısmi dava, belirsiz alacak davası ve ıslah ilişkisi
Islah harcının ne zaman ve hangi tutar üzerinden ödeneceği, davanın baştan nasıl açıldığına bağlıdır. Kısmi davada davacı, belirli olan alacağının yalnızca bir bölümünü talep eder ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutar. Kalan kısmı aynı davada istemek için ıslah yoluna başvurması gerekir. Belirsiz alacak davasında ise alacağın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemediği için asgari bir değer gösterilir ve miktar tahkikat sonucunda netleştiğinde talep artırılır.
Her iki yolda da artırılan tutar için harç tamamlanır ve hesaplama yöntemi aynıdır. Farklılık; ıslah hakkının tükenip tükenmemesi, zamanaşımının hangi tarihte kesildiği ve talebin hangi aşamada artırılabileceği konularında ortaya çıkar. Alacağın belirlenebilir olup olmadığı tartışmalı olabildiğinden, dava türünün dava açılmadan önce dikkatle seçilmesi, ilerideki harç ve süre sorunlarının önüne geçer. Araç, hangi dava türünü seçmiş olursanız olun, artış tutarına düşen harcı aynı formülle gösterir.
Islahın şartları ve sınırları
- Bir kez kullanılabilir: Aynı davada her taraf yalnızca bir kez ıslah yapabilir. Belirsiz alacak davasındaki talep artırımı ise ıslah hakkını tüketmez.
- Tahkikat sonuna kadar: Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Bozma kararından sonra ıslah yapılıp yapılamayacağı ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.
- Talebin azaltılması ıslah değildir: Talep miktarının düşürülmesi kısmi feragat niteliğinde değerlendirilir ve feragat edilen kısım için karşı taraf lehine yargılama gideri ve vekalet ücreti gündeme gelebilir.
- Harcın yatırılması zorunludur: Islah harcı yatırılmadan yapılan artırım sonuç doğurmayabilir.
Islah ve zamanaşımı
Kısmi dava olarak açılan bir davada, ilk talep edilen kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinde kesilir. Islahla artırılan kısım bakımından ise zamanaşımı kural olarak ıslah tarihine göre değerlendirilir; bu nedenle karşı taraf, artırılan kısım için zamanaşımı itirazında bulunabilir. İşçilik alacakları gibi beş yıllık zamanaşımına tabi taleplerde, ıslahın zamanlaması bu yüzden büyük önem taşır. Belirsiz alacak davasında ise dava tarihi itibarıyla tüm alacak için zamanaşımının kesildiği kabul edilir; bu durum belirsiz alacak davasını, şartları varsa daha güvenli bir seçenek haline getirir.
Süreler ve usul
Islah sözlü olarak duruşmada veya yazılı bir dilekçeyle yapılabilir. Karşı taraf duruşmada hazır değilse, ıslaha ilişkin dilekçe veya tutanak örneği ona tebliğ edilir. Harcın yatırılması için mahkeme tarafından süre verilmesi halinde bu süreye uyulması zorunludur. Süresinde harç yatırılmazsa ıslah talebi yapılmamış sayılabilir ve dava ilk değer üzerinden sonuçlandırılabilir.
Islah harcı, dava harcında olduğu gibi adliye veznesine veya UYAP üzerinden elektronik olarak ödenebilir. Ödemenin dekontu dosyaya sunulmalı ve ıslah dilekçesinde artırılan tutar, alacak kalemleri ve faiz başlangıç tarihleri açıkça gösterilmelidir. Islahla artırılan kısma ilişkin faizin hangi tarihten itibaren isteneceği ayrıca belirtilmelidir; faiz tutarını yasal faiz hesaplama aracı ile öngörebilirsiniz.
Islah dilekçesinde nelere yer verilmelidir?
- Dosya numarası, mahkeme ve tarafların bilgileri
- İlk dava değeri ve bu değer için yatırılan harcın belirtilmesi
- Islahın kısmen mi tamamen mi yapıldığı ve hangi işlemlerin düzeltildiği
- Her alacak kalemi için ilk talep ve artırılan yeni tutarın ayrı ayrı gösterilmesi
- Artırılan kısımlar için faiz türü ve faizin başlangıç tarihi
- Bilirkişi raporuna veya ek rapora yapılan atıf
- Tamamlama harcının yatırıldığını gösteren dekont
Islahın diğer masraflara etkisi
Talep miktarının artması yalnızca harcı değil, davanın diğer mali sonuçlarını da etkiler. Dava sonunda hükmedilecek vekalet ücreti, kabul veya ret edilen tutar üzerinden hesaplandığından ıslahla artırılan değer, kaybedilen kısım için karşı taraf lehine hükmedilecek vekalet ücretini de büyütebilir. Bu etkiyi önceden görmek için vekalet ücreti hesaplama aracından yararlanabilirsiniz. Bu nedenle ıslah tutarının, bilirkişi raporundaki hesabın sağlamlığı ve delil durumu dikkate alınarak belirlenmesi önemlidir. Bilirkişi hesabının bir kısmına güvenilmiyorsa, talebin tamamı yerine güçlü kalemlerle sınırlı bir artırım yapılması da değerlendirilebilir.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecek noktalar
- Toplam değer üzerinden harç hesaplamak: Islah harcı yeni toplam değer üzerinden değil, yalnızca artış tutarı üzerinden hesaplanır.
- Bilirkişi raporu kesinleşmeden ıslah yapmak: Rapora itirazlar ve ek rapor süreci tamamlanmadan yapılan ıslah, ileride ikinci bir artırım imkânını ortadan kaldırabilir.
- Harç süresini kaçırmak: Mahkemenin verdiği süre içinde yatırılmayan harç, artırımın hüküm doğurmaması sonucunu doğurabilir.
- Kalem ayrımı yapmamak: Birden fazla alacak kalemi varsa her birinin ne kadar artırıldığı ayrı ayrı gösterilmelidir; aksi halde faiz ve zamanaşımı değerlendirmesi zorlaşır.
- İlk harcı yeniden hesaplamak: Dava açılırken ödenen peşin harç zaten ilk değer için yatırılmıştır. Bu tutarı görmek isterseniz dava harcı hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
Eryaman ve Ankara Batı Adliyesi’nde ıslah süreci
Eryaman ve Etimesgut bölgesinden açılan ve Ankara Batı Adliyesi’nde görülen davalarda ıslah dilekçesi ve harç ödemesi, diğer adliyelerde olduğu gibi UYAP üzerinden veya adliye veznesine yapılabilir. Eryaman’da ikamet eden ya da Etimesgut ve Sincan’daki işyerlerinde çalışan davacıların açtığı işçilik alacağı, trafik kazası tazminatı ve kira alacağı davalarında bilirkişi raporu sonrası ıslah sıkça gündeme gelir.
Bu süreçte bilirkişi raporu, rapora itiraz dilekçeleri, ilk dava dilekçesi ve ilk harç makbuzu birlikte değerlendirilmelidir. Rapordaki hesabın hangi ücret, hangi süre ve hangi faiz başlangıcıyla yapıldığı kontrol edilmeden ıslah yapılması, talep edilebilecek tutarın eksik kalmasına neden olabilir. Eryaman bölgesinde dava takibi yapanlar, dava süreçlerine ilişkin genel bilgi için hizmet alanlarımızı inceleyebilir.
Sonuçların değerlendirilmesi
Bu araçla yapılan hesaplama ve sayfadaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Davanın türü, daha önce yapılmış artırımlar, mahkemenin verdiği süreler ve harç muafiyetleri gibi unsurlar her somut olayda farklı olabileceğinden yatırılacak tutar araçtaki sonuçtan farklı çıkabilir. Sorularınız için iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Islah harcı ne kadar?
Islah harcı, dava değerindeki artış tutarı üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan nispi harcın dörtte biridir. Örneğin dava değeri 100.000,00 TL’den 300.000,00 TL’ye çıkarılırsa 200.000,00 TL’lik artış için 13.662,00 TL nispi harç hesaplanır ve bunun dörtte biri olan 3.415,50 TL ıslah sırasında yatırılır. Kalan kısım karar aşamasında dikkate alınır. Islah için ayrıca başvurma harcı ödenmez.
Islah kaç kez yapılabilir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre aynı davada taraflar yalnızca bir kez ıslah yapabilir ve ıslah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Bu nedenle ıslahın zamanlaması önemlidir. Bilirkişi raporuna yapılan itirazlar ve ek rapor süreci tamamlanmadan ıslah yapılması, ileride ikinci bir artırım yapılamaması sonucunu doğurabilir. Belirsiz alacak davasındaki talep artırımı ise ıslah hakkını tüketmez.
Islah harcı yatırılmazsa ne olur?
Mahkeme, ıslah harcının yatırılması için süre verebilir. Bu süre içinde harç yatırılmazsa uygulamada ıslah talebi yapılmamış sayılabilir ve dava ilk değer üzerinden sonuçlandırılabilir. Bu durum, talep edilebilecek alacağın önemli bir kısmının kaybedilmesine yol açabilir. Bu nedenle harç ödemesinin mahkemenin verdiği süre içinde yapılması ve dekontun dosyaya sunulması gerekir. Süre konusunda tereddüt varsa ara kararın içeriği dikkatle incelenmelidir.
Belirsiz alacak davasında miktar artırımı ıslah sayılır mı?
Belirsiz alacak davasında alacak miktarı tahkikat sonucunda belirlendiğinde, davacı ıslaha gerek kalmadan talebini artırabilir. Bu işlem ıslah hakkını tüketmez ve taraf gerekirse ayrıca ıslah yoluna da başvurabilir. Ancak artırılan miktar üzerinden harcın tamamlanması yine gereklidir ve hesaplama ıslah harcındaki yöntemle aynı şekilde, artış tutarının binde 68,31’inin dörtte biri olarak yapılır.
Islah harcı toplam değer üzerinden mi hesaplanır?
Hayır. Islah harcı yalnızca artış tutarı üzerinden hesaplanır. İlk dava değeri için gereken peşin harç dava açılırken zaten yatırılmış olduğundan yeniden ödenmez. Örneğin 40.000,00 TL ile açılan dava 180.000,00 TL’ye çıkarılırsa harç, aradaki 140.000,00 TL üzerinden hesaplanır ve 2.390,85 TL yatırılır. Islah için ayrıca başvurma harcı da ödenmez; yalnızca mahkeme gerekirse ek gider avansı isteyebilir.
Islahla artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?
Kısmi davada ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı kural olarak ıslah tarihine göre değerlendirilir. Bu nedenle ıslah tarihinde zamanaşımı süresi dolmuşsa, karşı taraf artırılan kısım için zamanaşımı itirazında bulunabilir. Belirsiz alacak davasında ise dava tarihi itibarıyla tüm alacak için zamanaşımının kesildiği kabul edilir. Dava türünün seçimi ve ıslahın zamanlaması bu açıdan önemlidir.
Islahla talep azaltılabilir mi?
Talep miktarının azaltılması teknik olarak ıslah değil, kısmi feragat niteliğinde değerlendirilir. Feragat edilen kısım bakımından dava reddedilmiş gibi sonuç doğar ve bu kısım için karşı taraf lehine yargılama gideri ve vekalet ücreti gündeme gelebilir. Bu nedenle talebin azaltılmasından önce sonuçlarının değerlendirilmesi, dava değerinin baştan gerçekçi belirlenmesi kadar önemlidir. Azaltılan kısım için yeniden dava açılamayabilir.