Bir alacağın geç ödenmesi halinde işleyecek faizi hesaplamak, hem alacaklı hem de borçlu için talep edilebilecek tutarı netleştirir. Bu araçla anaparayı, başlangıç ve bitiş tarihlerini girip yasal faiz, ticari avans faizi veya kendi belirlediğiniz bir oranı seçerek basit faiz tutarını hesaplayabilirsiniz. Dönem içindeki oran değişiklikleri araçta güncel tutulur ve otomatik uygulanır.
Yasal faiz hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Bir alacağın geç ödenmesi halinde işleyen faizi hesaplamak, hem alacaklının talep edebileceği tutarı hem de borçlunun ödemesi gereken toplamı netleştirir. Araç basit faiz yöntemiyle çalışır ve dönem içindeki oran değişikliklerini otomatik olarak dikkate alır. Kullanım adımları şöyledir:
- Anapara: Faiz yürütülecek asıl alacak tutarını girin. Bu tutar fatura, senet, çek, sözleşme, kira sözleşmesi veya mahkeme kararından alınabilir. Kısmi ödemeler yapılmışsa ödeme tarihlerini ayrıca not edin.
- Başlangıç tarihi: Faizin işlemeye başladığı tarih, kural olarak borçlunun temerrüde düştüğü gündür. Vadeli borçlarda vade tarihi, vadesiz borçlarda ihtarnamenin tebliğ tarihi veya dava ya da takip tarihi esas alınır.
- Bitiş tarihi: Ödeme tarihini veya faizi hesaplamak istediğiniz günü seçin. İcra takibi açacaksanız takip tarihini girerek işlemiş faizi görebilirsiniz.
- Faiz türü: Yasal faiz, ticari avans faizi veya sözleşmede kararlaştırılan serbest oran seçeneklerinden birini işaretleyin. Serbest oranı seçtiyseniz yıllık oranı yazın.
- Sonuç: Araç toplam gün sayısını, her oran dönemine düşen faizi, toplam faizi ve anapara ile birlikte toplam alacağı gösterir.
Yasal faiz, ticari faiz ve temerrüt faizi nedir?
Faize ilişkin temel düzenleme, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’dur. Bu kanunun 1. maddesi, taraflar arasında oran kararlaştırılmamışsa uygulanacak kanuni faizi; 2. maddesi ise temerrüt faizini ve ticari işlerde uygulanabilecek avans faizini düzenler. Kanuni faiz oranı, ihtiyaç halinde Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilir. Ticari işlerde alacaklı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranına göre temerrüt faizi isteyebilir.
| Faiz türü | Uygulandığı durumlar | Bilinen güncel oran |
|---|---|---|
| Yasal (kanuni) faiz | Adi işler, sözleşmede oran yoksa | 01.06.2024’ten itibaren yıllık %24 (sonraki değişiklikler araçta) |
| Ticari avans faizi | Ticari işlerden doğan alacaklar | 20.12.2025’ten itibaren yıllık %39,75 |
| Sözleşme faizi | Taraflarca kararlaştırılan oran | Sözleşmeye göre, kanuni sınırlar içinde |
Faiz, kaynağına göre de ikiye ayrılır. Akdi faiz, borcun kullanılmasının karşılığıdır ve örneğin ödünç sözleşmelerinde kararlaştırılır. Temerrüt faizi ise borçlunun borcunu zamanında ödememesi nedeniyle işler. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ödeme günü önceden belirlenmişse ihtara gerek kalmaz. Türk Borçlar Kanunu sözleşmeyle kararlaştırılacak faiz oranlarına üst sınırlar da öngörmüştür; ticari işlerde ise Türk Ticaret Kanunu’nun özel hükümleri dikkate alınır.
Faiz nasıl hesaplanır? Basit faiz formülü
Basit faizde formül şudur:
- Faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı / 365
- Toplam alacak = Anapara + Faiz
Gün sayısı hesaplanırken başlangıç günü sayılmaz, bitiş günü sayılır. Hesaplama süresi içinde oran değişmişse dönem, her oranın geçerli olduğu aralıklara bölünür; her aralık için ayrı faiz hesaplanır ve sonuçlar toplanır. Basit faizde işleyen faiz anaparaya eklenmez ve faize yeniden faiz yürütülmez. Faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesi istisnai durumlarda mümkündür; bu hesaplama için bileşik faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kısmi ödeme yapılmışsa, ödemenin önce faize ve masraflara, sonra anaparaya mahsup edilmesi genel kuraldır. Bu nedenle kısmi ödemeli alacaklarda hesaplama ödeme tarihlerine göre dönemlere bölünerek yapılır.
Örnek faiz hesaplamaları
Aşağıdaki örneklerde oranın hesaplama dönemi boyunca değişmediği varsayılmıştır. Tutarlar yalnızca yöntemi göstermek içindir.
| Anapara | Süre | Yasal faiz (%24) | Ticari avans faizi (%39,75) | Sözleşme faizi (%30, örnek varsayım) |
|---|---|---|---|---|
| 100.000,00 TL | 90 gün | 5.917,81 TL | 9.801,37 TL | 7.397,26 TL |
| 100.000,00 TL | 180 gün | 11.835,62 TL | 19.602,74 TL | 14.794,52 TL |
| 100.000,00 TL | 365 gün | 24.000,00 TL | 39.750,00 TL | 30.000,00 TL |
Örnek 1 – kira borcu: 100.000,00 TL’lik birikmiş kira borcu için 16.01.2026 ile 15.07.2026 arasında 180 gün yasal faiz işletilsin. 100.000,00 × 0,24 × 180 / 365 = 11.835,62 TL faiz bulunur ve toplam alacak 111.835,62 TL olur. Yasal faiz oranının bu dönemde değişmediği yalnızca örnek için varsayılmıştır.
Örnek 2 – tacirler arası fatura alacağı: Bir tacirin diğer tacire kestiği 250.000,00 TL’lik faturanın vadesi 01.01.2026 olsun ve ödeme 01.04.2026’da yapılsın. Aradaki 90 gün için avans faizi 250.000,00 × 0,3975 × 90 / 365 = 24.503,42 TL olur.
Örnek 3 – sözleşmede kararlaştırılan oran: Taraflar 50.000,00 TL’lik bir ödünç için yıllık yüzde 30 temerrüt faizi kararlaştırmış olsun. Bir yıllık gecikmede 50.000,00 × 0,30 = 15.000,00 TL faiz işler. Kararlaştırılan oranın kanuni sınırlar içinde kalıp kalmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Örnek 4 – kısmi ödemeli alacak: 100.000,00 TL’lik bir alacağa yıllık yüzde 24 yasal faiz işlesin ve borçlu 90. günün sonunda 50.000,00 TL ödesin. İlk 90 gün için 5.917,81 TL faiz hesaplanır. Ödemenin önce faize mahsup edilmesiyle kalan 44.082,19 TL anaparadan düşülür ve anapara 55.917,81 TL’ye iner. Sonraki 90 gün için faiz bu kalan anapara üzerinden hesaplanır: 55.917,81 × 0,24 × 90 / 365 = 3.309,11 TL. İkinci dönemin sonunda toplam borç 59.226,92 TL olur. Oranın değişmediği yalnızca örnek için varsayılmıştır.
Hangi alacakta hangi faiz uygulanır?
Doğru faiz türünü seçmek, sonucun doğruluğu bakımından en az oran kadar önemlidir:
- Kira, satış bedeli ve ödünç gibi adi alacaklar: Sözleşmede oran yoksa yasal faiz uygulanır.
- Tacirler arasındaki fatura ve cari hesap alacakları: İş her iki taraf için ticari nitelikteyse avans faizi talep edilebilir.
- Kıdem tazminatı: Kanun, geç ödenen kıdem tazminatı için mevduata uygulanan en yüksek faizi öngörür.
- Haksız fiilden doğan tazminatlar: Trafik kazası gibi olaylarda faiz kural olarak olay tarihinden itibaren işletilir; aracın ticari amaçla kullanıldığı bazı durumlarda avans faizi gündeme gelebilir.
- Banka kredileri ve kredi kartı borçları: Sözleşme hükümleri ve ilgili özel mevzuat dikkate alınır.
- Mahkeme kararları: Kararda hangi faiz türünün ve hangi başlangıç tarihinin belirlendiği esas alınır.
Kira alacaklarında faiz
Kira bedelleri genellikle aylık olarak ve belirli bir ödeme gününde muaccel hale gelir. Bu nedenle her ayın kira bedeli için temerrüt, o ayın ödeme gününün geçmesiyle ayrı ayrı gerçekleşir. Birikmiş kira borcunda tüm alacağa tek bir başlangıç tarihi uygulamak yerine, her aylık kira için kendi vade tarihinden itibaren faiz işletmek daha doğru bir sonuç verir. Ödenmeyen kira bedellerini dönem dönem çıkarmak için kira alacağı hesaplama aracını kullanıp her dönemi bu araca ayrı ayrı girebilirsiniz. Kira sözleşmesinde gecikme faizi oranı kararlaştırılmışsa, bu oranın konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Faizin başlangıcı, temerrüt ve süreler
Temerrüt faizi, borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işler. Belirli bir ödeme günü kararlaştırılmışsa bu günün geçmesiyle temerrüt kendiliğinden gerçekleşir. Ödeme günü belirlenmemişse alacaklının noter ihtarnamesi, e-posta veya benzeri bir yolla ödeme istemesi ya da dava veya icra takibi başlatması temerrüdü doğurur. Faiz alacağı, bağlı olduğu asıl alacakla birlikte değerlendirilir; asıl alacak zamanaşımına uğrarsa faiz alacağı da talep edilemez hale gelebilir. Kira ve faiz gibi dönemsel edimler bakımından Türk Borçlar Kanunu’nda beş yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür.
Hesaplama için gerekli belgeler
- Alacağın dayanağı olan sözleşme, fatura, senet, çek veya mahkeme kararı
- Vade tarihini gösteren belge veya sözleşme hükmü
- Temerrüt için gönderilen ihtarname ve tebliğ şerhi
- Kısmi ödemeleri gösteren banka dekontları veya makbuzlar
- Varsa taraflar arasındaki yazışmalar ve mutabakat belgeleri
Bu belgeler hem faizin başlangıç tarihini hem de uygulanacak oranı belirlemede kullanılır. Belgelerde tarih veya tutar bakımından çelişki varsa, hesaplamayı farklı varsayımlarla birden fazla kez yapmak ve sonuçları karşılaştırmak, olası uyuşmazlık alanını önceden görmeye yardımcı olur. Özellikle ihtarnamenin tebliğ tarihi, vadesiz borçlarda faizin başlangıcını doğrudan belirlediğinden tebliğ şerhinin saklanması önemlidir.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecek noktalar
- Yanlış başlangıç tarihi: Temerrüt tarihinden önceki dönem için temerrüt faizi istenemez. İhtarname tebliğ tarihi ile gönderim tarihi karıştırılmamalıdır.
- Oran değişikliklerini atlamak: Uzun dönemli hesaplamalarda tek bir oranla hesap yapmak, sonucu önemli ölçüde değiştirebilir. Araç dönemleri otomatik böler.
- Ticari faizi her alacağa uygulamak: Avans faizi için işin ticari iş niteliğinde olması gerekir; bir tarafın tüketici olduğu işlemlerde farklı kurallar uygulanabilir.
- Kısmi ödemeleri göz ardı etmek: Ödeme tarihlerinde anaparanın azaldığı dikkate alınmazsa faiz fazla hesaplanır.
- Faize faiz yürütmek: Basit faiz hesabında işlemiş faiz anaparaya eklenmez.
- Yıl esasını karıştırmak: Araç yılı 365 gün kabul ederek hesap yapar. Sözleşmede farklı bir gün esası kararlaştırılmışsa, sonucun bu esasa göre ayrıca kontrol edilmesi gerekir; küçük görünen fark yüksek tutarlı alacaklarda belirgin hale gelebilir.
- Döviz alacaklarını Türk lirası gibi hesaplamak: Yabancı para alacaklarında uygulanacak faiz, kendine özgü kurallara tabidir ve ayrıca değerlendirilmelidir.
Eryaman ve Ankara’da icra takibinde faiz talebi
Eryaman ve Etimesgut’ta bulunan alacaklılar, para alacakları için icra takibini yetkili icra dairesinde başlatabilir; Eryaman bölgesi Ankara Batı Adliyesi’nin yargı çevresinde yer alır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 58. maddesi uyarınca takip talebinde alacağın tutarı, faizin miktarı ve faizin işlemeye başladığı gün gösterilmelidir. Takip talebinde asıl alacak, takip tarihine kadar işlemiş faiz ve takipten sonra işleyecek faizin oranı ayrı ayrı belirtilir.
Faiz oranının veya başlangıç tarihinin hatalı gösterilmesi, borçlunun itirazına ve takibin uzamasına neden olabilir. Etimesgut ve Sincan’daki işletmeler arasındaki ticari alacaklarda ise işin ticari niteliği ve avans faizi talebi takip talebinde açıkça belirtilmelidir. Eryaman’da kira alacağı, fatura alacağı veya senet alacağı için takip başlatmayı düşünenlerin sözleşme, fatura, senet, ihtarname ve tebliğ belgelerini bir arada tutması yararlıdır. Takip dosyasındaki toplam borcu, harç ve masraflarla birlikte görmek için icra kapak hesabı aracını kullanabilirsiniz. İcra süreçleri hakkında genel bilgi için icra hukuku ve alacak takibi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sonuçların değerlendirilmesi
Bu araçla yapılan hesaplama ve sayfadaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Temerrüt tarihi, uygulanacak faiz türü, sözleşme hükümleri ve kısmi ödemeler her somut olayda farklı olabileceğinden gerçek faiz tutarı araçtaki sonuçtan farklı çıkabilir. Sorularınız için iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yasal faiz oranı 2026’da ne kadar?
Yasal faiz oranı, 3095 sayılı Kanun’a dayanılarak Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve 01.06.2024 tarihinden itibaren yıllık yüzde 24 olarak uygulanmıştır. Oran zaman zaman değiştirilebildiği için uzun bir dönemin faizini hesaplarken her oran değişikliğinin ayrı ayrı dikkate alınması gerekir. Araç, güncel oranları ve değişiklik tarihlerini otomatik olarak uygular ve dönemleri buna göre böler.
Yasal faiz ile ticari faiz arasındaki fark nedir?
Yasal faiz, taraflar arasında oran kararlaştırılmamış adi işlerde uygulanır. Ticari işlerde ise alacaklı, Merkez Bankası’nın avans işlemlerine uyguladığı orana göre belirlenen avans faizini talep edebilir; bu oran 20.12.2025 tarihinden itibaren yıllık yüzde 39,75’tir. Avans faizi çoğu dönemde yasal faizden yüksektir. İşin ticari sayılıp sayılmadığı, tarafların sıfatına ve işlemin niteliğine göre belirlenir.
Faiz hangi tarihten itibaren işlemeye başlar?
Temerrüt faizi, borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işler. Ödeme günü belirlenmiş borçlarda bu günün geçmesiyle, belirlenmemiş borçlarda ise alacaklının ihtarı veya dava ya da takip açılması gibi ihtar niteliğindeki bir işlemle temerrüt gerçekleşir. Haksız fiil kaynaklı tazminatlarda faiz, kural olarak zararın doğduğu olay tarihinden itibaren işletilir. Başlangıç tarihi sonucu doğrudan etkiler.
Basit faiz nasıl hesaplanır?
Basit faiz, anaparanın yıllık faiz oranı ve gün sayısıyla çarpılıp 365’e bölünmesiyle bulunur. Örneğin 100.000,00 TL için 180 gün boyunca yıllık yüzde 24 oranında 11.835,62 TL faiz hesaplanır. Basit faizde işleyen faiz anaparaya eklenmez; her dönem yalnızca anapara üzerinden faiz hesaplanır. Dönem içinde oran değişmişse her oran dönemi için ayrı hesap yapılıp toplanır.
İcra takibinde faiz nasıl talep edilir?
İcra ve İflas Kanunu’na göre takip talebinde asıl alacak, takip tarihine kadar işlemiş faiz ve faizin başlangıç tarihi ayrı ayrı gösterilmelidir. Takipten sonra işleyecek faiz için de uygulanacak oran ve faiz türü belirtilir. İşlemiş faizin hatalı hesaplanması veya başlangıç tarihinin yanlış gösterilmesi, borçlunun itirazına ve takibin uzamasına neden olabileceğinden hesaplamanın belgelerle desteklenmesi önemlidir.
Sözleşmede yüksek faiz oranı kararlaştırılabilir mi?
Taraflar sözleşmeyle faiz oranı kararlaştırabilir; ancak Türk Borçlar Kanunu, adi işlerde sözleşme faizi ve temerrüt faizi için kanuni faiz oranına bağlı üst sınırlar öngörmüştür. Bu sınırları aşan kısım geçersiz sayılabilir. Ticari işlerde ise Türk Ticaret Kanunu’nun özel hükümleri uygulanır ve oran belirlemede daha geniş bir serbestlik tanınır. Tüketici işlemlerinde ayrıca tüketici mevzuatı dikkate alınır.
Kısmi ödeme yapılırsa faiz nasıl hesaplanır?
Kısmi ödeme yapıldığında ödeme, kural olarak önce işlemiş faiz ve masraflara, ardından anaparaya mahsup edilir. Bu nedenle hesaplama, her ödeme tarihinde dönem kapatılarak yapılır ve sonraki dönem için faiz, kalan anapara üzerinden yürütülür. Ödemelerin tarih ve tutarlarını gösteren dekontların saklanması, hem alacaklı hem de borçlu bakımından doğru bir hesap için gereklidir.