Bir davanın sonunda mahkemenin karşı taraf aleyhine hükmedeceği vekalet ücretini önceden tahmin etmek, davanın toplam maliyetini ve olası sonuçlarını değerlendirmeye yardımcı olur. Bu araç, dava değerini ve mahkeme türünü girdiğinizde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre nispi veya maktu vekalet ücretini hesaplar. Tarifedeki güncel oran ve tutarlar araçta otomatik uygulanır.
Vekalet ücreti hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Araç, bir davanın sonunda mahkemenin kaybeden taraf aleyhine hükmedebileceği vekalet ücretini, yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre tahmin eder. Sonucun anlamlı olması için girilen bilgilerin dava dilekçesi, bilirkişi raporu veya kararla uyumlu olması gerekir. Adımlar şöyledir:
- Dava türünü belirleyin: Davanın konusu para veya para ile ölçülebilen bir değer mi (alacak, tazminat, kira alacağı gibi), yoksa para ile ölçülemeyen bir talep mi (boşanma, velayet, tespit gibi) olduğunu seçin. Bu ayrım, nispi ya da maktu ücretin uygulanacağını belirler.
- Mahkemeyi seçin: Sulh hukuk, asliye hukuk, asliye ticaret, iş, tüketici, aile mahkemesi gibi davanın görüldüğü mahkemeyi işaretleyin. Maktu ücret ve nispi ücretin alt sınırı mahkemeye göre değişir. Mahkemenin adı dava dilekçesinin başlığında ve tensip zaptında yer alır.
- Dava değerini veya hüküm altına alınan tutarı girin: Karar verilmişse kararda kabul edilen tutarı, henüz dava sürüyorsa dilekçedeki dava değerini kullanın. Islah yapılmışsa ıslahla artırılan değer esas alınır.
- Kısmi kabul varsa iki tutarı ayrı girin: Kabul edilen ve reddedilen kısımlar için ayrı ücret hesaplanacağından, kararın hüküm fıkrasındaki rakamları kullanın.
- Sonucu okuyun: Araç, nispi hesaplama sonucunu ve ilgili mahkemenin maktu ücretini karşılaştırarak hükmedilmesi beklenen tutarı gösterir. Tarifedeki güncel oran ve tutarlar araçta otomatik uygulanır.
Vekalet ücreti nedir? Akdi ücret ile karşı taraf vekalet ücreti
Günlük dilde “vekalet ücreti” iki farklı kavram için kullanılır. Birincisi, avukat ile müvekkil arasında yapılan avukatlık sözleşmesiyle belirlenen akdi vekalet ücretidir. İkincisi, yargılama sonunda mahkemenin davayı kazanan taraf lehine ve kaybeden taraf aleyhine hükmettiği karşı taraf vekalet ücretidir. Bu sayfadaki araç ikinci türü hesaplar.
Karşı taraf vekalet ücreti, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre yargılama giderlerinden biridir ve kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesine göre bu ücret, davayı takip eden avukata aittir ve tarifede belirtilen miktarın altında olamaz. Taraf davayı avukatla takip etmemişse, kendi lehine vekalet ücretine hükmedilmez.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer. Tarife genellikle her yıl yenilenir. Hükmedilecek ücret bakımından, kural olarak hizmetin tamamlandığı, yani kararın verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.
Akdi vekalet ücretinin sınırları
Avukatlık Kanunu’na göre akdi vekalet ücreti, asgari ücret tarifesinin altında kararlaştırılamaz. Ücretin dava değerine göre belirlendiği hallerde ise kanunda, dava değerinin yüzde yirmi beşini aşmama yönünde bir üst sınır öngörülmüştür. Ücret sözleşmesinin yazılı yapılması, ileride doğabilecek anlaşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlar. Sözleşmede ücretin ne zaman ve hangi aşamalarda ödeneceği, yargılama giderlerinin kim tarafından karşılanacağı ve karşı taraf vekalet ücretinin akıbeti gibi konuların açıkça düzenlenmesi, taraflar arasında sonradan çıkabilecek tartışmaları azaltır.
Nispi ve maktu vekalet ücreti nasıl hesaplanır?
- Nispi vekalet ücreti: Konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen davalarda, hüküm altına alınan tutar tarifedeki dilimlere bölünür ve her dilime o dilimin oranı uygulanır. Bulunan tutarlar toplanır. Değer büyüdükçe üst dilimlere daha düşük oranlar uygulanır.
- Maktu vekalet ücreti: Para ile ölçülemeyen davalarda, davanın görüldüğü mahkeme için tarifede belirlenen sabit tutardır.
- Alt sınır kuralı: Nispi hesaplamanın sonucu, ilgili mahkeme için tarifede yazılı maktu ücretten az olamaz; az çıkarsa maktu ücrete hükmedilir.
- Üst sınır kuralı: Tarifede, hükmedilecek ücretin kabul veya reddedilen miktarı geçemeyeceğine ilişkin bir sınır da bulunur. Bu kural özellikle küçük tutarlı davalarda önem taşır.
Formül olarak ifade edersek: Nispi ücret = Σ (dilime düşen tutar × dilim oranı); Hükmedilecek ücret = en yüksek (nispi ücret, mahkemenin maktu ücreti), ancak hüküm altına alınan miktarı aşmamak kaydıyla.
Örnek vekalet ücreti hesaplamaları
Tarife her yıl değiştiği için aşağıdaki örneklerde gerçek tarife oranları kullanılmamıştır. Hesaplama yöntemini göstermek amacıyla şu varsayımsal tarife yalnızca örnek için varsayılmıştır: ilk 500.000,00 TL için %15, sonraki 500.000,00 TL için %12; ilgili mahkemenin maktu ücreti 40.000,00 TL. Gerçek oran ve tutarlar araçta otomatik uygulanır.
Örnek 1: Tamamen kabul edilen 300.000 TL’lik alacak davası
Hüküm altına alınan tutarın tamamı ilk dilimdedir: 300.000,00 × 0,15 = 45.000,00 TL. Bu tutar 40.000,00 TL’lik maktu ücretten yüksek olduğundan davacı lehine 45.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilir.
Örnek 2: Kısmen kabul edilen 800.000 TL’lik tazminat davası
Mahkeme 500.000,00 TL’yi kabul edip 300.000,00 TL’yi reddetmiş olsun. Davacı lehine kabul edilen kısım için 500.000,00 × 0,15 = 75.000,00 TL hesaplanır. Davalı lehine reddedilen kısım için 300.000,00 × 0,15 = 45.000,00 TL hesaplanır; bu tutar davacı lehine hükmedilen 75.000,00 TL’yi aşmadığından aynen uygulanır.
Örnek 3: Büyük kısmı reddedilen dava
Aynı 800.000,00 TL’lik davada yalnızca 200.000,00 TL kabul edilmiş olsun. Kabul edilen kısım için nispi ücret 200.000,00 × 0,15 = 30.000,00 TL’dir; ancak bu tutar maktu ücretin altında kaldığından davacı lehine 40.000,00 TL’ye hükmedilir. Reddedilen 600.000,00 TL için nispi hesap (500.000,00 × 0,15) + (100.000,00 × 0,12) = 75.000,00 + 12.000,00 = 87.000,00 TL’dir; fakat reddedilen kısım için ücret, kabul edilen kısım için hükmedilen ücreti geçemeyeceğinden davalı lehine 40.000,00 TL’ye hükmedilir.
| Senaryo | Kabul edilen | Reddedilen | Davacı lehine | Davalı lehine |
|---|---|---|---|---|
| Örnek 1 | 300.000,00 TL | 0,00 TL | 45.000,00 TL | — |
| Örnek 2 | 500.000,00 TL | 300.000,00 TL | 75.000,00 TL | 45.000,00 TL |
| Örnek 3 | 200.000,00 TL | 600.000,00 TL | 40.000,00 TL | 40.000,00 TL |
Tablodaki tutarlar varsayımsal tarifeye dayanır ve gerçek dava sonuçlarını göstermez.
Ücreti etkileyen özel durumlar ve istisnalar
- Sulh, feragat ve kabul: Tarifede, davanın belirli aşamalardan önce sulh, feragat veya kabul ile sona ermesi halinde ücretin daha düşük, örneğin yarısı oranında belirlenmesine ilişkin hükümler bulunur.
- Görevsizlik, yetkisizlik ve usulden ret: Dava esasa girilmeden sona ererse genellikle maktu ücrete hükmedilir; tarifede bu durumlara özgü düzenlemeler yer alır.
- Birden fazla davalı: Aynı avukatla temsil edilen davalılar lehine kural olarak tek vekalet ücretine hükmedilir; farklı avukatlarla temsil halinde durum değişebilir.
- Kamu kurumları: Kurum avukatı veya hukuk müşaviri ile temsil edilen idareler lehine de tarifeye göre vekalet ücretine hükmedilir.
- İcra takipleri: İcra ve iflas dairelerindeki takipler için tarifede ayrı bir ücret düzenlenmiştir ve bu ücret takip borcuna eklenir. Dosyadaki toplam borcu görmek için icra kapak hesabı aracından yararlanabilirsiniz.
Süreler, tahsil ve usul
Karşı taraf vekalet ücreti, kararın hüküm fıkrasında ayrıca gösterilir. Kararın kesinleşme durumu ve kanun yoluna başvurulup başvurulmadığı, vekalet ücretinin ne zaman icraya konulabileceğini etkileyebilir. Kanun yolu aşamasında karar değişirse vekalet ücreti de yeniden belirlenir; istinaf veya temyiz incelemesi sonucunda ayrıca ücrete hükmedilmesi de mümkündür.
Vekalet ücreti, dava açılırken ödenen harç ve giderlerden farklı olarak yargılamanın sonunda belirlenir. Bir davanın toplam maliyetini değerlendirirken başvuru ve peşin harç için dava harcı hesaplama aracını, dava sırasında talep artırılacaksa ıslah harcı hesaplama aracını birlikte kullanmak yararlı olur. Dava öncesinde zorunlu arabuluculuk uygulanan uyuşmazlıklarda ise arabuluculuk ücreti de ayrı bir kalem olarak değerlendirilmelidir.
Vekalet ücreti yargılama giderleri içinde nerede durur?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre yargılama giderleri, davanın sonunda kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir. Vekalet ücreti bu giderlerin yalnızca bir kalemidir. Bir davanın toplam mali riskini değerlendirirken aşağıdaki kalemlerin birlikte düşünülmesi gerekir:
- Başvuru harcı, peşin harç ve karar ile ilam harcı
- Tebligat ve posta giderleri
- Bilirkişi, keşif ve tanık giderleri
- Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklarda arabuluculuk ücreti
- Karşı taraf lehine hükmedilebilecek vekalet ücreti
Dava tamamen kabul edilirse bu giderlerin tamamı karşı tarafa yükletilir; kısmen kabul halinde giderler, tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır. Vekalet ücreti ise paylaştırılmaz, kabul ve red edilen kısımlar için ayrı ayrı hesaplanır. Diğer gider kalemleri için hesaplama araçları sayfasındaki ilgili araçlara göz atabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecek noktalar
- Dava değerini ve hüküm altına alınan tutarı karıştırmak: kısmen kabul edilen davalarda ücret, dilekçedeki değer üzerinden değil, kabul ve red edilen tutarlar üzerinden ayrı ayrı hesaplanır.
- Eski tarifeyi kullanmak: hükmedilecek ücret, kural olarak karar tarihindeki tarifeye göre belirlenir.
- Faiz ve fer’ileri dava değerine eklemek: nispi ücret, hüküm altına alınan asıl tutar esas alınarak hesaplanır; faizin ve diğer fer’i taleplerin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
- Akdi ücret ile karşı taraf ücretini birbirinin yerine koymak: mahkemenin hükmettiği ücret, müvekkil ile avukat arasındaki sözleşmeyi kendiliğinden değiştirmez.
- Maktu ve nispi ayrımını gözden kaçırmak: para ile ölçülemeyen bir talep için nispi hesap yapılmaz.
Eryaman, Etimesgut ve Ankara’da vekalet ücreti uygulaması
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ülke genelinde aynı şekilde uygulanır. Bu nedenle Eryaman veya Etimesgut’tan açılıp Ankara Batı Adliyesi’nde görülen bir dava ile Ankara’nın başka bir adliyesinde görülen dava arasında tarife bakımından fark yoktur. Sonucu değiştiren unsurlar davanın türü, görüldüğü mahkeme ve hüküm altına alınan tutardır.
Eryaman, Elvankent ve Etimesgut’ta yaşayanların karşılaştığı kira, tüketici, iş ve aile uyuşmazlıklarında dava öncesinde vekalet ücreti riskinin bilinmesi, davanın kısmen reddedilmesi ihtimali karşısında olası maliyeti öngörmeye yardımcı olur. Özellikle yüksek değerli taleplerde, talebin tamamının kabul edilmeyeceği öngörülüyorsa reddedilecek kısım için karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilebileceği hesaba katılmalıdır. Eryaman’daki büronun yürüttüğü hukuki hizmet alanları hakkında genel bilgi için hizmetlerimiz sayfasını inceleyebilirsiniz.
Dava açmadan önce dava dilekçesi taslağı, talep edilen tutarın dayanağı olan belgeler (sözleşme, fatura, bilirkişi veya ekspertiz raporu, yazışmalar) ve varsa arabuluculuk son tutanağı bir arada bulundurulmalıdır. Bu belgeler, dava değerinin doğru belirlenmesine ve dolayısıyla harç ile vekalet ücretinin gerçekçi hesaplanmasına yardımcı olur.
Bu sayfadaki açıklamalar ve aracın verdiği sonuç genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Somut olayın özelliklerine, yürürlükteki tarifeye ve mahkemenin değerlendirmesine göre hükmedilecek tutar farklı olabilir. Sorularınızı iletişim sayfası üzerinden iletebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Karşı taraf vekalet ücreti kime ödenir?
Avukatlık Kanunu’na göre yargılama sonunda karşı tarafa yükletilen vekalet ücreti, davayı takip eden avukata aittir. Bu ücret, avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeyle belirlenen akdi vekalet ücretinden ayrıdır ve onun yerine geçmez. Taraf davayı avukatla takip etmemişse kendi lehine vekalet ücretine hükmedilmez; yalnızca yaptığı diğer yargılama giderlerini isteyebilir. Ücretin miktarı tarifeye göre belirlenir ve hüküm fıkrasında ayrıca gösterilir.
Vekalet ücreti nasıl hesaplanır?
Para ile ölçülebilen davalarda, hüküm altına alınan tutar Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki dilimlere bölünür ve her dilime kendi oranı uygulanarak nispi ücret bulunur. Para ile ölçülemeyen davalarda mahkeme türüne göre tarifedeki maktu tutar esas alınır. Nispi sonuç, ilgili mahkemenin maktu ücretinden az olamaz; araç bu karşılaştırmayı otomatik yapar. Kısmi kabulde kabul ve red edilen tutarlar için hesaplama ayrı ayrı yapılır.
Dava kısmen kabul edilirse vekalet ücreti nasıl belirlenir?
Kısmen kabul edilen davalarda kabul edilen kısım üzerinden davacı lehine, reddedilen kısım üzerinden davalı lehine ayrı ayrı vekalet ücreti hesaplanır. Tarifeye göre reddedilen kısım için davalı lehine hükmedilecek ücret, kabul edilen kısım için davacı lehine hükmedilen ücreti geçemez. Bu nedenle talebin büyük bölümü reddedilse bile davalının ücreti bu sınırla belirlenir.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ne zaman değişir?
Tarife, Türkiye Barolar Birliği tarafından genellikle her yıl yeniden hazırlanır ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer. Hükmedilecek vekalet ücreti bakımından kural olarak hizmetin tamamlandığı, yani kararın verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır. Araç, güncel tarifedeki oran ve tutarları otomatik olarak uygular; eski tarihli kararlarda o tarihin tarifesine bakılmalıdır. Tarife yalnızca asgari tutarları gösterir; hükmedilen ücret bu tutarın altında olamaz.
Boşanma davasında vekalet ücreti ne kadar?
Boşanma, velayet ve benzeri para ile ölçülemeyen davalarda nispi değil, maktu vekalet ücretine hükmedilir. Maktu tutar, davanın görüldüğü aile mahkemesi için tarifede belirlenen sabit miktardır. Boşanmayla birlikte maddi ve manevi tazminat gibi parasal talepler de ileri sürülmüşse, bu talepler için ayrıca nispi ücret hesaplanabilir. Güncel maktu tutar araçta otomatik uygulanır.
Davadan feragat edilirse vekalet ücreti ödenir mi?
Feragat eden taraf, kural olarak aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerinden sorumlu tutulur ve karşı taraf avukatla temsil ediliyorsa vekalet ücretine hükmedilir. Tarifede, feragat, kabul veya sulhün yargılamanın belirli aşamalarından önce gerçekleşmesi halinde ücretin daha düşük belirlenmesine ilişkin hükümler vardır. Hangi oranın uygulanacağı feragatin yapıldığı aşamaya bağlıdır. Bu nedenle feragat kararı vermeden önce olası gider ve ücret yükü hesaplanmalıdır.
Akdi vekalet ücreti tarifenin altında olabilir mi?
Hayır. Avukatlık Kanunu’na göre avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılan ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirlenen tutarların altında olamaz. Kanunda ayrıca, ücretin dava değerine göre belirlendiği durumlarda dava değerinin yüzde yirmi beşini aşmaması yönünde bir üst sınır bulunur. Ücret sözleşmesinin yazılı yapılması tarafların haklarının ispatını kolaylaştırır. Sözleşmede ücretin ödeme zamanı ve masrafların kime ait olduğu da açıkça yazılmalıdır.