Aracınızı sattığınızda, adınıza düzenlenmiş zorunlu trafik sigortası poliçesinin kullanılmayan dönemine ait primin bir kısmını geri alabilirsiniz. İade tutarı, poliçenin süresine, ödediğiniz prime ve satış tarihinden sonra kalan gün sayısına göre belirlenir. Aşağıdaki araç, gün esasına göre tahmini iade tutarını hesaplar; sigorta şirketinin bildirdiği tutarı kontrol etmek için de kullanılabilir.
Trafik sigortası prim iadesi hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Araç, zorunlu trafik sigortası poliçesinin kullanılmayan dönemine ait primi gün esasına göre hesaplar. Sigorta şirketinin bildirdiği tutarı kontrol etmek veya satıştan önce ne kadar iade alabileceğinizi görmek için kullanılabilir. Alanları şu sırayla doldurmanız önerilir:
- Poliçe başlangıç ve bitiş tarihi: Poliçenin ilk sayfasında yer alan vade başlangıcı ve bitiş tarihlerini girin. Zorunlu trafik sigortası poliçeleri çoğunlukla bir yıllıktır; ancak kısa süreli düzenlenmiş poliçelerde gerçek gün sayısı esas alınmalıdır.
- Ödenen prim: Poliçede gösterilen ve fiilen ödediğiniz tutarı yazın. Poliçede net prim ile vergi ve fon kesintileri ayrı gösteriliyorsa, iadenin hangi kalem üzerinden yapıldığını kontrol etmek için her iki tutarla da hesaplama yapabilirsiniz.
- Sona erme tarihi: Araç satıldıysa noter satış senedindeki veya tescil kaydındaki satış tarihini, hurdaya ayrıldıysa ya da trafikten çekildiyse bu işlemin tarihini girin.
- İptal türü: Satış, hurda, çalınma veya kendi isteğiyle iptal gibi seçeneklerden uygun olanı seçin. Bazı iptal türlerinde şirketler kısa dönem esasını uygulayabilir; araç bu ihtimali ayrıca belirtir.
- Hasar bilgisi: Poliçe döneminde sigorta şirketi tarafından hasar ödemesi yapıldıysa işaretleyin; bu durumda iade hesabının şirket tarafından farklı yapılabileceği dikkate alınır.
Hesaplama için poliçe, ödeme dekontu veya kredi kartı ekstresi, noter satış senedi ya da araç tescil belgesindeki satış bilgisi yeterlidir. Taksitli ödemelerde henüz ödenmemiş taksitlerin iptalle birlikte durdurulup durdurulmadığı da ekstreden kontrol edilmelidir.
Zorunlu trafik sigortası ve prim iadesi hakkı
Zorunlu karayolları motorlu araçlar mali sorumluluk sigortası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araç işletenlerinin yaptırmak zorunda olduğu bir sigortadır. Bu sigorta, aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zararları poliçe limitleri dahilinde karşılar. Sigortanın kapsamı, sona ermesi ve prim iadesine ilişkin esaslar ayrıca Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile düzenlenmiştir.
Araç satıldığında veya trafikten çekildiğinde, eski malik bakımından sigorta ilişkisi sona erer ve yeni malikin kendi adına poliçe düzenletmesi gerekir. Sigortalı, poliçenin sona erdiği tarihten bitiş tarihine kadar kullanmadığı süreye karşılık gelen primin iadesini isteyebilir. Prim iadesi bir lütuf değil, sözleşmenin erken sona ermesinin doğal sonucudur; şirketin iade yapmaması veya eksik yapması hâlinde başvuru yolları açıktır.
Hangi durumlarda prim iadesi gündeme gelir?
- aracın noter veya yetkili kanallar aracılığıyla satılması,
- aracın hurdaya ayrılması veya trafikten çekilmesi,
- aracın çalınması ve kayıtların buna göre güncellenmesi,
- aynı araç için mükerrer poliçe düzenlenmiş olması.
Prim iadesi nasıl hesaplanır?
Gün esasına göre hesaplamada formül şöyledir: İade tutarı = Ödenen prim × Kalan gün sayısı ÷ Poliçe süresi (gün). Kalan gün sayısı, poliçenin sona erdiği tarihten bitiş tarihine kadar geçen süredir. Örneğin 365 günlük bir poliçenin 146. gününde satış yapılmışsa kalan süre 219 gündür ve primin 219/365’i iade edilir.
Kısa dönem esasında ise sigorta şirketi, kullanılan süre için orantılı tutardan daha yüksek bir prim alıkoyar. Bu yöntemde kullanılan süreye karşılık gelen prim, genel şartlarda veya tarifede yer alan kısa dönem tablosuna göre belirlenir ve iade tutarı gün esasına göre daha düşük çıkar. Hangi yöntemin uygulanacağı iptal sebebine göre değişebileceğinden, şirketin yaptığı hesaplamada hangi esası uyguladığını sormak yerinde olur.
Poliçe priminin içinde yer alan vergi ve fon payları da iade kapsamını etkileyebilir. Bazı şirketler iadeyi net prim üzerinden yapıp vergi kalemlerini ayrıca değerlendirir. Araç, girdiğiniz tutar üzerinden gün esasına göre hesaplama yaptığından, şirketin bildirdiği rakamla karşılaştırırken aynı kalemin esas alındığından emin olunmalıdır.
Aracın hesapladığı tutar ile şirketin bildirdiği tutar neden farklı olabilir?
İki hesap arasındaki farkın başlıca sebepleri; şirketin kısa dönem esasını uygulaması, iadenin vergi ve fonlar hariç net prim üzerinden yapılması, poliçe süresinin 365 günden farklı olması ve satış tarihinin farklı kabul edilmesidir. Fark bu sebeplerden biriyle açıklanabiliyorsa ayrıca bir uyuşmazlık bulunmayabilir. Açıklanamayan bir fark varsa şirketten ayrıntılı hesap dökümü istenmelidir.
Örnek prim iadesi hesaplamaları
Aşağıdaki tabloda, farklı satış tarihlerinde gün esasına göre hesaplanan iade tutarları gösterilmiştir. Prim tutarları yalnızca örnek amaçlıdır; şirketin uygulayacağı kesintiler sonucu değiştirebilir.
| Senaryo | Ödenen prim | Kullanılan gün | Kalan gün | Tahmini iade |
|---|---|---|---|---|
| Yıl başında satış | 15.000,00 TL | 30 | 335 | 13.767,12 TL |
| Yıl ortasına yakın satış | 9.125,00 TL | 146 | 219 | 5.475,00 TL |
| Yıl sonuna yakın satış | 12.000,00 TL | 300 | 65 | 2.136,99 TL |
Senaryo 1: Poliçe yenilendikten kısa süre sonra satış
Eryaman’da oturan bir araç sahibi poliçesini 15.000,00 TL ödeyerek yenilemiş ve aracını 30 gün sonra satmış olsun. Kalan süre 365 − 30 = 335 gündür. Gün esasına göre iade 15.000,00 × 335 ÷ 365 = 13.767,12 TL olur. Bu örnekte iade tutarı, ödenen primin büyük bölümünü oluşturduğundan şirketin hesaplamasının dikkatle kontrol edilmesi önem taşır.
Senaryo 2: Yıl ortasına yakın satış
9.125,00 TL prim ödenmiş poliçenin 146. gününde araç satılmışsa kalan gün 219’dur. İade tutarı 9.125,00 × 219 ÷ 365 = 5.475,00 TL olarak hesaplanır.
Senaryo 3: Poliçe bitimine yakın satış
12.000,00 TL prim ödenmiş poliçenin 300. gününde araç satıldığında kalan 65 gün için iade 12.000,00 × 65 ÷ 365 = 2.136,99 TL olur. Poliçe bitimine yaklaştıkça iade tutarı azalır; ancak küçük tutarlar da talep edilebilir.
Prim iadesi şartları ve istisnalar
- İade için poliçenin sona ermesine yol açan bir sebebin, örneğin satış veya trafikten çekmenin, belgelenmesi gerekir.
- Poliçe döneminde sigorta şirketi üçüncü kişiye hasar ödemesi yapmışsa, iade hesabı şirketin genel şartlar çerçevesindeki uygulamasına göre azalabilir veya hiç iade yapılmayabilir; gerekçeli açıklama istenmelidir.
- Taksitli ödemelerde, ödenmemiş taksitlerin iptal tarihinden sonra tahsil edilmemesi gerekir; tahsil edilmişse iadeye eklenmelidir.
- Kasko poliçesi zorunlu trafik sigortasından ayrı bir sözleşmedir; kasko iadesi kendi genel şartlarına göre ayrıca talep edilir.
- Araç satışında poliçenin yeni malike devri söz konusu değildir; yeni malik kendi adına poliçe yaptırmalıdır.
Araç satışından önce ve sonra yapılması gerekenler
Prim iadesi sürecinin sorunsuz ilerlemesi için satıştan önce birkaç basit kontrol yapılması yararlıdır. Poliçenin aslı veya dijital kopyası, ödeme dekontu ve taksit planı hazır tutulmalıdır. Satış günü noter işlemi tamamlandıktan sonra, sigorta kayıtlarının güncellenip güncellenmediği birkaç gün içinde şirketin müşteri hizmetlerinden veya acenteden teyit edilebilir.
- Poliçe numarasını, başlangıç ve bitiş tarihlerini not edin.
- Satış senedinin bir örneğini saklayın; satış tarihi iade hesabının temelidir.
- Taksitle ödeme yaptıysanız, satış sonrasında yeni taksit çekilip çekilmediğini kart ekstrenizden izleyin.
- Şirketten iade tutarını ve hesaplama yöntemini yazılı olarak isteyin.
- Araçtaki hesaplamayla şirketin bildirdiği tutarı karşılaştırın; fark varsa gerekçesini sorun.
Yeni malik açısından da durum önemlidir. Satıştan sonra araç, alıcı adına yeni poliçe düzenlenmeden trafiğe çıkarılırsa zorunlu sigorta yükümlülüğü yerine getirilmemiş olur. Bu nedenle devir işlemiyle birlikte alıcının kendi poliçesini düzenletmesi gerekir. Alıcı ile satıcının, devir günü yeni poliçenin düzenlenip düzenlenmediğini birlikte netleştirmesi, satış sonrasında doğabilecek tartışmaların önüne geçer.
Hurdaya ayırma ve trafikten çekme hâlinde iade
Araç hurdaya ayrıldığında veya trafikten çekildiğinde de poliçe sona erer ve kalan süreye ilişkin prim iadesi gündeme gelir. Bu durumlarda iptal tarihi, hurda belgesinin veya trafikten çekme işleminin kayıtlara geçtiği tarihtir. Çalınma hâlinde ise çalıntı kaydının oluşturulduğu tarih ve şirketin istediği belgeler belirleyici olabilir; iade esasları şirketten ayrıca sorulmalıdır.
Başvuru süresi ve uyuşmazlık yolları
Bazı sigorta şirketleri, satış kaydının sisteme düşmesinin ardından iadeyi kendiliğinden yapar. Bu gerçekleşmezse sigortalı, şirkete veya poliçeyi düzenleyen acenteye yazılı başvuru yaparak IBAN bilgisini iletmelidir. Başvuruda poliçe numarası, satış tarihi ve ödeme bilgileri açıkça yazılmalıdır.
Şirket iadeyi yapmaz veya eksik yaparsa, uyuşmazlığın niteliğine ve tutara göre farklı yollar vardır. Tüketici sıfatıyla hareket eden sigortalılar, her yıl güncellenen parasal sınırlar içinde tüketici hakem heyetine başvurabilir; sınırı aşan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu da sigorta uyuşmazlıklarında başvurulabilecek bir yoldur; komisyona başvurmadan önce şirkete yazılı başvuru yapılmış olması aranır.
Sigorta sözleşmesinden doğan alacaklar bakımından Türk Ticaret Kanunu’nda özel zamanaşımı hükümleri bulunmaktadır. Bu süreler kural olarak alacağın muaccel olmasından itibaren işlediğinden, iade talebinin satıştan sonra makul sürede yapılması ve yazışmaların saklanması önerilir.
Dikkat edilecek noktalar ve sık yapılan hatalar
- Satış tarihi olarak ilan veya kapora tarihini esas almak; iade hesabında devrin resmî olarak gerçekleştiği tarih önemlidir.
- Poliçe süresini her durumda 365 gün kabul etmek; artık yıl veya kısa süreli poliçelerde gerçek gün sayısı kullanılmalıdır.
- Şirketin kısa dönem esası mı, gün esası mı uyguladığını sormadan farkı eksik iade olarak değerlendirmek.
- Kasko ve zorunlu trafik sigortası iadesini aynı başvuru kapsamında sanmak.
- Yazılı başvuru yapmadan doğrudan tahkim veya hakem heyeti yoluna gitmek.
Aracınız poliçe döneminde bir kazaya karıştıysa, karşı taraftan talep edilebilecek kalemler için araç değer kaybı hesaplama, ikame araç bedeli hesaplama ve araç mahrumiyet bedeli hesaplama araçlarından yararlanabilirsiniz.
Eryaman, Etimesgut ve Ankara’da prim iadesi başvurusu
Eryaman, Etimesgut, Elvankent ve Sincan’da aracını satan kişiler, prim iadesi başvurusunu doğrudan sigorta şirketine veya poliçeyi düzenleyen acenteye yapabilir. Başvurudan önce poliçe, noter satış senedi ve ödeme kayıtlarının bir arada tutulması süreci hızlandırır. Satış senedinin bir örneği kaybedilmişse, işlemi yapan noterden yeniden temin edilebilir.
İadenin yapılmadığı veya eksik yapıldığı durumlarda tüketici hakem heyetine başvuru, ikamet edilen yerdeki yetkili hakem heyetine yapılır. Dava yoluna gidilmesi hâlinde Eryaman ve Etimesgut, Ankara Batı Adliyesi yargı çevresinde yer alır. Trafik kazaları ve sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için trafik kazaları ve sigorta uyuşmazlıkları sayfasını, Eryaman’daki büro bilgileri için iletişim sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bu sayfadaki hesaplama aracı ve açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuçlar girilen verilere ve varsayımlara dayanır. Somut olayın özelliklerine, belgelere ve güncel mevzuata göre gerçek tutar ve uygulanacak usul farklılık gösterebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç satınca trafik sigortası parası geri alınır mı?
Evet. Araç satıldığında eski malik adına düzenlenen zorunlu trafik sigortası sona erer ve poliçenin kullanılmayan dönemine ait primin iadesi talep edilebilir. İade tutarı, kalan gün sayısına ve şirketin uyguladığı hesaplama esasına göre belirlenir. Bazı şirketler iadeyi kendiliğinden yapar; yapılmazsa poliçe numarası, satış tarihi ve IBAN bilgisiyle yazılı başvuru yapılması gerekir.
Trafik sigortası prim iadesi nasıl hesaplanır?
Gün esasında iade tutarı, ödenen primin kalan gün sayısıyla çarpılıp poliçe süresine bölünmesiyle bulunur. Örneğin 9.125,00 TL prim ödenmiş 365 günlük poliçede 219 gün kalmışsa iade 5.475,00 TL olur. Bazı iptal türlerinde kısa dönem esası uygulanabilir ve iade daha düşük çıkabilir. Şirketin hangi esası uyguladığı hesap dökümünden kontrol edilmeli, gerekirse yazılı açıklama istenmelidir.
Trafik sigortası iadesi ne zaman yatar?
İadenin ödenme zamanı şirketin uygulamasına ve satış kaydının sisteme yansımasına bağlıdır. Bazı şirketler satıştan sonra kısa süre içinde kayıtlı hesap veya karta iade yapar. İade gerçekleşmemişse şirkete ya da acenteye yazılı başvuru yapılarak IBAN bilgisi iletilmelidir. Başvurunun tarihi ve içeriği saklanmalıdır. Yanıt alınamaması hâlinde tüketici hakem heyeti veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolları değerlendirilebilir.
Hasar ödemesi yapılan poliçede prim iadesi olur mu?
Poliçe döneminde sigorta şirketi üçüncü kişiye hasar ödemesi yapmışsa, iade hesabı genel şartlar çerçevesinde farklılaşabilir; iade azalabilir veya hiç yapılmayabilir. Bu durumda şirketten gerekçeli bir hesap dökümü istenmesi yerinde olur. Şirketin açıklaması genel şartlara aykırı görünüyorsa, yazılı başvuru sonrasında tüketici hakem heyeti veya tahkim yolları gündeme gelebilir. Hasar dosyasına ilişkin yazışmalar da saklanmalıdır.
Kasko iadesi de trafik sigortası iadesiyle birlikte yapılır mı?
Hayır. Kasko, isteğe bağlı ve zorunlu trafik sigortasından bağımsız bir sözleşmedir. Araç satıldığında kasko poliçesi de kendi genel şartlarına göre sona erer ve kalan süreye ilişkin iade ayrıca talep edilir. İki poliçe aynı şirketten alınmış olsa bile iade tutarları farklı yöntemlerle hesaplanabilir. Her iki poliçe için ayrı ayrı hesap dökümü istenmesi önerilir.
Trafik sigortası iadesi yapılmazsa nereye başvurulur?
Önce sigorta şirketine veya acenteye yazılı başvuru yapılmalıdır. Sonuç alınamazsa, tüketici sıfatıyla hareket eden sigortalı belirlenen parasal sınırlar içinde tüketici hakem heyetine başvurabilir. Sınırı aşan uyuşmazlıklarda dava öncesinde arabuluculuk gerekir. Sigorta Tahkim Komisyonu da seçilebilecek bir yoldur. Hangi yolun uygun olduğu tutara ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişir; başvuru belgeleri ve yazışmalar saklanmalıdır.
Satış tarihi olarak hangi tarih esas alınır?
Prim iadesi hesabında aracın mülkiyetinin resmî olarak devredildiği tarih esas alınır. Uygulamada bu, noter satış senedinin veya yetkili kanal üzerinden yapılan devrin tarihidir. Kapora verilmesi, ilan tarihi ya da aracın fiilen teslim edildiği gün tek başına belirleyici değildir. Hesaplamada doğru tarih kullanılmazsa kalan gün sayısı ve iade tutarı hatalı çıkar.